Zamek Białego Orła. Polskie akcenty w mieście róż

Spieszmy się podziwiać Muzeum Polskie w Rapperswil, bo za chwilę może go już nie być. A na pewno nie będzie takie jak dawniej.

Widok jak z bajki: z wód jeziora otoczonego ośnieżonymi szczytami wystaje skalista ostroga. Z niej wznoszą się w niebo wieżyce kamiennego zamku, jakby wyrosłego ze skały, na której stoi. U podnóża rozpościerają się ogrody różane, a do wzniesienia przytuliło się miasteczko, które wygląda, jakby nadal trwał wiek XVI. To Rapperswil, miasto róż i siedziba jednego z najstarszych polskich ośrodków kulturalnych na emigracji. Jakże łatwo stąd ulecieć „w rajską dziedzinę ułudy”! Ale potem następuje twarde lądowanie w tzw. bieżącej rzeczywistości. Niestety.

Górujący nad urokliwym miasteczkiem zamek z XIII wieku stopniowo popadał w ruinę. Kiedy więc w 1870 r. Władysław Ewaryst hrabia Broel-Plater (ur. 7 listopada 1808 r. w Wilnie, zm. 22 kwietnia 1889 r., poseł na Sejm podczas powstania listopadowego, dziennikarz i polityk czasu Wielkiej Emigracji) przy wsparciu szwajcarskich przyjaciół wydzierżawił zamek na 99 lat, obiecując go odbudować, władze miejskie nie posiadały się z radości. Zamek zrekonstruowano ze składek całej emigracji i urządzono w nim Muzeum Narodowe Polskie, a przed bramą stanęła tzw. kolumna barska, ufundowana przez hrabiego Platera.

Muzeum stanowiło prężny ośrodek myśli polskiej podczas zaborów, a także istotną placówkę kulturalną, wizytówkę nieistniejącej wtedy Polski. Skromna początkowo kolekcja szybko się rozrastała, zajmując cały zamek. Tu przechowywano (od 1895 r.) w mauzoleum w wieży zamkowej urnę z sercem Tadeusza Kościuszki, prezentowano niezwykle bogate zbiory memorabiliów, podarowanych i wypożyczonych przez emigrantów z całego świata. Tu przez cztery lata (1892–1896) pracował jako bibliotekarz i tworzył (m.in. „Siłaczkę”) Stefan Żeromski; biblioteka zawierała wiele cennych dokumentów emigracyjnych, powstańczych oraz z czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Po...
[pozostało do przeczytania 60% tekstu]
Dostęp do artykułów: