Organizowanie narodowej wyobraźni. Spory wokół wystawy „Historiofilia”

„Narodowy artysta organizuje wyobraźnię, jak na przykład polityk narodowy organizuje siły stanu” – na ten fragment „Promethidiona” Cypriana Kamila Norwida powołał się Piotr Bernatowicz, dobierając panelistów debaty towarzyszącej wystawie „Historiofilia”.

Według niego artyści nadal spełniają zadanie nakreślone przez wieszcza, chociaż „główny nurt sztuki współczesnej w Polsce dąży raczej do przeorganizowania wyobraźni tak, aby przestała stanowić element budujący wspólnotę, a Polacy rozpłynęli się w transnarodowej, utopijnej społeczności różnorodnych podmiotów”.

Czy artysta powinien cokolwiek i czy trzeba organizować wystawy tak, aby utrwalały wspólnotowe wartości? Jaką sztukę mają wspierać państwowe instytucje i czy w ogóle powinny to robić? – to tylko kilka z pytań, na które starali się odpowiedzieć goście ważnej debaty towarzyszącej warszawskiej wystawie.

Ludzie kultury zgromadzeni wokół „Historiofilii” twierdzą, że obecna sytuacja polityczna to dobry moment, żeby zastanowić się nad wyjściem z impasu, w jakim znalazła się współczesna kultura polska. Nad takim wyjściem, które będzie uwzględniało, jak to określa Bernatowicz, „przyszłość narodową”. – Czołówka współczesnych artystów, takich jak Bałka, Sasnal i Libera, odnosi się do przeszłości tylko po to, żeby ją zdekonstruować, wybić nas z poczucia, że Polacy w różnych momentach byli ofiarami, że ich poczucie moralnej racji jest czymś niesłusznym (…). Mało tego – mam wrażenie, że właśnie te prace były kluczowe dla ich karier – mówił podczas debaty Piotr Bernatowicz.

Z tezami postawionymi już na początku debaty nie zgodziła się redaktor naczelna „Arteonu” Karolina Staszak, która podkreśliła, że po XX-wiecznych przemianach w sztuce nie da się już „myśleć Norwidem”. – To postulat, nie diagnoza, a także zbytnia generalizacja, to artyści są wtłaczani w pewne sytuacje (…). W tym dyskursie instrumentalizuje się sztukę – mówiła, stanowczo sprzeciwiając się „...
[pozostało do przeczytania 52% tekstu]
Dostęp do artykułów: