Kresy

Po przeprowadzeniu kwerendy w archiwach SBU historycy są w stanie określić miejsca egzekucji dokonywanych przez NKWD na terenie obwodu winnickiego w latach 1837–1938 w ramach tzw. Operacji Polskiej. Muszę przyznać się, że o „winnickim” albo „podolskim” Katyniu dowiedziałem się dopiero kilka lat temu z książki Nikołaja Iwanowa, jednego z tych dzielnych Rosjan – nie mylić z Moskalami – któremu każdy Polak może z czystym sumieniem uścisnąć rękę. Masowe mordy dokonywane w latach 1937–1938 na Polakach zamieszkujących Związek Sowiecki – przede wszystkim Ukrainę i Białoruś – nazywane są „Operacją Polską NKWD”. W tym roku przypada 80. rocznica zbrodni. Powodem do jej rozpętania było irracjonalne przekonanie Stalina, że w Związku Sowieckim działa polska dywersja, stanowiąca kontynuację...
Pod koniec maja odbyło się X posiedzenie Polsko-Litewskiej Grupy Ekspertów ds. Zachowania Dziedzictwa Kulturowego. Strona polska uzyskała m.in. zgodę na udział w odnowie zabytkowych partii kościoła Ducha Świętego, kościoła św. Franciszka i św. Bernarda oraz kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny na Piaskach. Porozumienie przewiduje również udział polskich konserwatorów w pracach renowacyjnych na cmentarzu na Rossie. Zdecydowanie trudniejsze rozmowy dotyczą planowanej rekonstrukcji Kaplicy Ostrobramskiej (równolegle również kościoła św. Teresy). Ich włodarzem jest wileńska kuria, która niechętnie godzi się na jakąkolwiek zewnętrzną ingerencję. Obecnie Kaplica Ostrobramska znalazła się na tzw. Szlaku Pielgrzymkowym Papieża Jana Pawła II. Szlak przygotowuje Litewskie...
W tym roku odbyła się już IV edycja „Ogólnoukraińskiego dyktanda z języka polskiego”. „Ja piszę, Ty piszesz, My piszemy po polsku… Dyktando polskie na Ukrainie” zorganizowała Fundacja Wolność i Demokracja. W sobotę, 20 maja, dyktando odbyło się w Charkowie, Chmielnickim, Czerniowach, Drohobyczu, Gródku, Kijowie, Kropywnyckim, Krzywym Rogu, we Lwowie, w Łucku i Odessie, natomiast w niedzielę, 21 maja, z polską ortografią zmagali się mieszkańcy Winnicy i Żytomierza. Tematem przewodnim tegorocznej edycji była postać Ojca Świętego Jana Pawła II. Łącznie w dyktandzie wzięło udział ponad 2 tys. osób. Na laureatów czekały nagrody rzeczowe w postaci tabletów, odtwarzaczy MP3, a także książki i albumy. Upominki otrzymali również najmłodsi i najstarsi uczestnicy wydarzenia w każdym mieście...
Elektrownia jądrowa na Białorusi to instrument nacisku Kremla na kraje regionu. – Budowana w Ostrowcu na Białorusi elektrownia jądrowa będzie wykorzystywana przez Rosję jako środek nacisku na kraje regionu – powiedział dr Adam Lelonek, prezes Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji w rozmowie z portalem charter97.org. Budowa elektrowni atomowej w białoruskim Ostrowcu postrzegana jest na Litwie jako jeden z elementów wojny informacyjnej, którą w swoich interesach wykorzystuje Kreml. Tymczasem polskie media tematowi nie poświęcają zbytniej uwagi. Dlaczego? – W tej chwili to pytanie nie jest istotne dla mediów w Polsce i bardzo wątpię, że prasa się nim zainteresuje.  Niestety, jednym z głównych powodów, dla którego sytuacja wygląda tak, a nie...
Litewski sejm rozpoczął omawianie projektów ustaw o pisowni nielitewskich nazwisk. Kwestia zapisu nielitewskich nazwisk w litewskich dokumentach jest nad Wilią tematem dyskusji już od ponad 20 lat. 9 maja sejm Republiki Litewskiej kolejny raz rozpoczął debatę w tej sprawie. W pierwszym czytaniu przeszły dwa projekty. Jeden przewiduje zapis oryginalnego nazwiska (z użyciem liter alfabetu łacińskiego) na pierwszej stronie paszportu, drugi – na dalszych stronach dokumentu. Pierwszy zakłada m.in., że „imię i nazwisko może być zapisane w oryginale, jeżeli jest w ten sposób zapisane w dokumentach źródłowych, zaś dokumenty źródłowe to dowód na to, że osoba lub jej przodkowie posiadali obywatelstwo innego państwa bądź dana osoba zawarła związek małżeński z obcokrajowcem i przybrała jego...
Prezes Zjednoczenia Nauczycieli Polskich na Ukrainie Adam Chłopek został 2 maja br. uhonorowany przez prezydenta RP Andrzeja Dudę Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Jak czytamy w uzasadnieniu, odznaczenie zostało przyznane „za wybitne zasługi w rozwijaniu polskiego systemu oświatowego, za działalność na rzecz polskiej mniejszości narodowej na Ukrainie”. Adam Chłopek jest twórcą Polskiej Sobotniej Szkoły im. św. Królowej Jadwigi w Drohobyczu. Placówka powstała w 1995 r. i do dzisiaj cieszy się wielkim uznaniem nie tylko w mieście Brunona Schulza, lecz także w całym obwodzie lwowskim. Nieco wbrew nazwie szkoła prowadzi zajęcia sześć dni w tygodniu. Uczy się w niej na stałe około 400 osób. Wiele z nich, co pokazują statystyki, dostaje się na stacjonarne studia w Polsce....
26 kwietnia odbył się 10. Marsz Żywych w Ponarach. To tam w latach 1941–1944 Niemcy i kolaborujący z nimi litewscy nacjonaliści zamordowali około 100 tys. osób. Okropieństwo II wojny światowej polega – wśród wielu innych – również na tym, że ogrom popełnionego wówczas zła już nie tylko zaciera losy jednostkowe, ale wręcz spycha niektóre zbrodnie na margines pamięci. Do pewnego stopnia tak właśnie stało się z Ponarami, czyli kresowymi  Palmirami, Auschwitz. Oba porównania są zasadne, bo z jednej strony mordowano tam polską inteligencję, z drugiej Żydów, uprzednio torturowanych w getcie. Ale Ponary funkcjonują dzisiaj głównie jako wyrzut pod adresem Litwy. Jako krzyk: „i Ty, Brutusie?!”. Przyzwyczailiśmy się, że krwawą łaźnię potrafią nam sprawić Rosjanie, Niemcy, na ogół mniej...
SBU ujawniła nazwiska organizatorów antypolskich prowokacji na Ziemi Lwowskiej Wszyscy organizatorzy antypolskich prowokacji w obwodzie lwowskim, które miały miejsce 29 marca, zostali zatrzymani, a kierujący akcjami i ich mocodawcy ujawnieni – powiadomił o sukcesie Służby Bezpieczeństwa Ukrainy jej szef w tym obwodzie Wiktor Andrejczuk. Powiedział też, że podległe mu jednostki przez od dłuższego czasu śledziły uczestników akcji: „Przed miesiącem przy wjeździe do Mościsk zatrzymany został, w ramach operacji, którą przeprowadziliśmy, autobus z pokaźną grupą osób. Był to pierwszy etap planowanej prowokacji. (...) Nie zatrzymaliśmy go od razu, ponieważ nie znaliśmy jeszcze wtedy organizatorów prowokacji. Pozwoliliśmy mu przemieszczać się swobodnie aż do momentu, gdy zdecydowaliśmy, że...
Mija 7. rocznica tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego. W czasie jego prezydentury Polska, nie rezygnując ze swoich partykularnych interesów, wypracowała najlepsze w najnowszej historii stosunki z Litwą i Ukrainą. Miarą wagi, jaką Lech Kaczyński odegrał w życiu Kresów – czy szerzej biorąc: całej przestrzeni kulturowo-politycznej, w której widział on pole dla realizacji programu prometejskiego – niech będzie fakt, iż niewymuszone upamiętnienia polskiego prezydenta znajdziemy zarówno w Tbilisi, Żytomierzu, jak i Kiszyniowie. Kwintesencję programu wschodniego Lecha Kaczyńskiego można najłatwiej odnaleźć w jego słynnym wystąpieniu z 12 sierpnia 2008 r. w stolicy Gruzji: „Po raz pierwszy od dłuższego czasu nasi sąsiedzi […] pokazali twarz, którą znamy od setek lat. Ci sąsiedzi uważają, że...
Kreml kontra polska prokuratura Moskwa nie zgadza się z ustaleniami polskiej prokuratury, która oskarża rosyjskich kontrolerów o umyślne sprowadzenie katastrofy 10.04.2010 r. „Nie ma co do tego wątpliwości, że okoliczności tej tragedii, tej katastrofy zostały już dostatecznie szczegółowo zbadane. I, oczywiście, nie możemy się zgodzić z takimi wnioskami” – powiedział rzecznik prasowy prezydenta Rosji Dmitrij Pieskow. Dodał, że rosyjskie organy śledcze prowadzą własne śledztwo, a praca będzie przez nie kontynuowana. 3 kwietnia zastępca Prokuratora Generalnego RP Marek Pasionek poinformował, że analiza dowodów pozwoliła na sformułowanie nowych zarzutów wobec kontrolerów lotów ze Smoleńska i trzeciej osoby, która znajdowała się na wieży. – Wydano postanowienie o postawieniu dwóm kontrolerom...
Wojciech Mucha
Atak na polski konsulat w Łucku kojarzy się z zamachami terrorystycznymi islamskich fundamentalistów. Dotychczas to głównie oni dokonywali ostrzałów placówek dyplomatycznych z broni przeciwpancernej. Okazuje się, że metody z Bliskiego Wschodu wkraczają na wschód nam najbliższy, na Ukrainę. Ostrzał, który zatrząsnął łuckim konsulatem RP w noc z wtorku na środę, szczśliwie nie wyrządził krzywdy żadnemu pracownikowi placówki. A było blisko! W pomieszczeniu, do którego wpadł pocisk z granatnika RPG-26, przebywał jeden z Polaków. Analiza łuckiego ataku musi odbywać się w szerszym kontekście. Jak mówi ambasador RP na Ukrainie Jan Piekło, tylko od roku doszło na Ukrainie doszło co najmniej do 10 antypolskich wystąpień. I choć głównie sprowadzały się one do tego, co dyplomata nazywa „...
Władze rejonu wołkowyskiego w roku szkolnym 2017/2018 nie sfinansują otwarcia dwóch pierwszych klas w polskiej szkole w Wołkowysku. Rodzice dzieci uczęszczających na zajęcia przygotowawcze w polskiej szkole w Wołkowysku zgłosili się do prezes ZG Związku Polaków na Białorusi Andżeliki Borys. Opowiedzieli, że w tej chwili do klasy zerowej uczęszcza 29 osób. Planują one od 1 września tego roku zostać pierwszoklasistami polskiej szkoły, ponieważ tylko tutaj mogą pobierać naukę w języku ojczystym. Jednak na jednej z wywiadówek dyrektorka placówki Halina Bułaj ostrzegła, że nie wszystkie uczęszczające na zajęcia dzieci zostaną uczniami szkoły. Władze rejonu wołkowyskiego postanowiły, że w roku szkolnym 2017/2018 w polskiej szkole w Wołkowysku powstanie tylko jedna pierwsza klasa, a w niej...
Skwer Wasyla Stusa w Warszawie 15 marca warszawski plac między aleją Niepodległości a ulicą Batorego otrzymał imię ukraińskiego poety Wasyla Stusa. Kim był człowiek, którego postanowili uczcić warszawscy radni? Wasyl Stus (1938–1985) wzorem  romantyków widział jedność czynu i twórczości piśmienniczej. Dla takich jak on granica między literacką kreacją a światem obiektywnym nie istnieje. Stus bywa nazywany ukraińskim Herbertem i jest to porównanie słuszne ze względu na czas akcji (II poł. XX wieku), miejsce akcji (przestrzeń skomunizowana) i samą akcję, polegającą na bezkompromisowym odrzuceniu zła, jakie z czeluści piekieł wydobył totalitarny reżim. Był wielkim przyjacielem Polaków – zgodnie z napoleońską jeszcze zasadą, iż „ludzie wolni są bracia”. Tak pisał o swych przyjaciołach...
Inicjatorzy obchodów 100. rocznicy urodzin Zuzanny Ginczanki, która w dzieciństwie mieszkała w Równem, przypomnieli postać tej wyjątkowej poetki. Polska społeczność w Równem, naukowcy i krajoznawcy zjednoczyli wysiłki w celu uczczenia 100. rocznicy urodzin Sary Gincburg, bardziej znanej pod pseudonimem Zuzanna Ginczanka. Zebrali również informacje o jej życiu i twórczości, które zaprezentowali 7 marca w trakcie konferencji prasowej. Jarosław Kowalczuk, prezes Centrum Kulturalno-Edukacyjnego im. Tomasza Oskara Sosnowskiego, krótko przedstawił życie i twórczość poetki. Podkreślił, że w wierszach Ginczanki można odnaleźć motywy opisujące Równe. Starszy pracownik naukowy Rówieńskiego Muzeum Krajoznawczego Walentyna Daniliczewa opowiedziała o rówieńskim okresie życia Zuzanny Ginczanki...
27 lutego w Narodowym Muzeum Sztuki w Mińsku odbył się wernisaż wystawy portretów Radziwiłłów i innych eksponatów z kolekcji księcia Macieja Radziwiłła. Otwarcie wystawy rozpoczęło się od występu zespołu Wytoki, który zaprezentował gościom muzykę skomponowaną przez Macieja Radziwiłła, nazywanego „Mozartem Nieświeża”. Kierownik artystyczny i dyrygent grupy, znany białoruski historyk muzyki Aleksiej Frolow, opowiedział publiczności o znaczeniu rodu Radziwiłłów dla kultury Białorusi. Oficjalnego otwarcia wystawy dokonał dyrektor Narodowego Muzeum Sztuki Włodzimierz Prokopcow. Podkreślił on, że ta wystawa jest wydarzeniem niezwykle ważnym dla polsko-białoruskiej współpracy w dziedzinie kultury. Obecny na wernisażu ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w RB Konrad Pawlik zaznaczył, że...
Andżelika Borys ze Związku Polaków na Białorusi wzięła udział w posiedzeniu sejmowej Komisji Łączności z Polakami Za Granicą, które odbyło się 24 lutego. Podkreśliła, że rozłam w związku, a w konsekwencji powołanie Wspólnoty Polaków na Białorusi, szkodzi działalności Polaków w tym kraju. – Tak się stało, że były prezes Mieczysław Jaśkiewicz nie rozliczył się z zarządem i nie przedstawił dokumentów komisji kontrolno-rewizyjnej Związku. Zawłaszczył przy tym mienie ZPB i na jego podstawie utworzył nową strukturę – powiedziała Andżelika Borys. – Jesteśmy wdzięczni rządowi polskiemu, bo przez te 12 lat cały czas wspierał ZPB i jedność ruchu polskiego. W takich krajach jak Białoruś to niezwykle istotne. My działamy w warunkach, gdzie uznawani nie jesteśmy. Natomiast każda informacja o...