Iwona Balcerak

Najczęściej jadamy je na surowo – najlepiej, żeby były miękkie, dojrzałe i schłodzone. Melony pokrojone w kostkę lub plasterki są świetną przekąską. Sprawdzą się też jako deser i chłodnik. A zmiksowany miąższ dodany do drinków zrobi furorę na każdym przyjęciu. 
Trudno w to uwierzyć, ale słodkie melony należą do tej samej rodziny co ogórek, dynia czy cukinia. Choć kojarzą się raczej z klimatem tropikalnym, uprawia się je również w naszym kraju, i to od XVII w. Są dość wymagające, ale przy odrobinie wytrwałości można wyhodować je we własnym ogródku! Nazwa melon wywodzi się z języka greckiego od słowa melopepon, co oznacza „miękkie jabłko”. Na świecie istnieje wiele odmian melona, a w wyniku krzyżowania ciągle powstają nowe, różniące się między sobą wielkością,...
Lisica, liszka, lisiczka, stągiewka czy kurza noga – tak w różnych regionach nazywa się popularną kurkę. Sezon na kurki trwa od czerwca do października. Grzyby te znaleźć można zarówno w lasach iglastych, jak i liściastych (bukowe, grabowe i dębowe). Występują gromadnie wśród ściółki leśnej, ukryte pod mchem lub stertą suchych liści, tworząc tzw. czarcie kręgi. W zależności od miejsca występowania owocniki kurki mają barwę od bladożółtej po rdzawożółtą. Kapelusze młodych okazów są wypukłe, z wiekiem robią się coraz większe i coraz bardziej wklęsłe, by u dorosłych grzybów uzyskać lejkowaty, pofalowany kształt. W smaku kurka jest delikatna, korzenna – w starszych okazach można wyczuć pieprzną nutkę, stąd też wzięła się ich nazwa pieprznik jadalny. To właśnie smak i aromat sprawiają, że...
Zioła w kuchni wabią aromatem i uwodzą smakiem. Wystarczy kilka gałązek lub liści świeżych ziół i sukces kulinarny murowany! Świeżo zerwane zioła potrafią ożywić każde danie. Wydobywają smak i dodają aromatu. Świetnie sprawdzają się również jako dekoracja potraw. Olejki eteryczne w nich zawarte mają też właściwości lecznicze. Warto zrobić sobie ogródek ziołowy na parapecie, tarasie lub balkonie, by ulubione gatunki mieć zawsze pod ręką. A jak możemy je wykorzystać? Zielona natka pietruszki ożywi smakowo i wizualnie każdą zupę – w szczególności rosół. Szczypiorek idealnie sprawdzi się w duecie z jajkami, twarogiem oraz majonezowymi sosami. Świeże listki bazylii można dodać do sałatek, sosów, farszów i dań z pomidorów. Cząber najlepiej komponuje się z pieczonym mięsem i zapiekankami....
Jagody, maliny, jeżyny… dziko rosnące smakołyki. Kto ich nie lubi? Żadne odmiany ogrodowe nie dorównują pod względem aromatu owocom leśnym. Walory smakowe, a dla niektórych również przyjemność ze zbierania, to niejedyne zalety leśnych owoców. To także bogactwo witamin, minerałów i błonnika oraz źródło najsilniejszych przeciwutleniaczy – antocyjanów, czyli barwników roślinnych czerwonych, fioletowych, niebieskich i czarnych. Zwalczają one wolne rodniki przyspieszające starzenie się organizmu i procesy degeneracyjne komórek, zapobiegają chorobom cywilizacyjnym: nadciśnieniu tętniczemu, cukrzycy i miażdżycy. Wzmacniają naczynia krwionośne, uelastyczniają je i hamują odkładanie się złogów złego cholesterolu. Działają przeciwzakrzepowo i usprawniają przepływ krwi. Owoce leśne są bardzo...
Mięso drobiowe jest zdrowe, zawiera dużo substancji odżywczych oraz doskonale łączy się z różnymi dodatkami i przyprawami. Kurczaka można podawać w każdej postaci: pieczonego, duszonego, gotowanego, smażonego; na zimno i gorąco; na słodko i pikantnie. W staropolskiej kuchni mięso kurczaków serwowano z daktylami, rodzynkami, migdałami, pomarańczami, śliwkami itp. Podawano je z kolorowymi sosami: żółtym z szafranu lub z curry, czerwonym z wiśni lub czarnym z powideł śliwkowych. Gdy zapanowała moda na kuchnię francuską, a wraz z nią na dania faszerowane, na stołach królowały kurczęta nadziewane. Robiono z nich rolady i roladki z najrozmaitszymi nadzieniami i farszami. Mięso kurczaka to jeden z tych produktów, który miłośnikom gotowania i smakoszom daje wielkie pole do popisu, a do tego...
Kiedy lato w pełni, a z nieba leje się żar, próżno szukać lepszego specjalisty w gaszeniu pragnienia. Delikatnie słodki, niesamowicie soczysty i orzeźwiający. Chyba żaden inny owoc nie kojarzy się z wakacjami tak jak arbuz! Pierwsze wzmianki na temat arbuza pochodzą już z czasów starożytnego Egiptu. Za ojczyznę owocu uważa się Afrykę, gdzie rośnie on dziko. Do Europy dotarł w XII wieku za sprawą krzyżowców. Obecnie hodowanych jest ponad 1200 odmian arbuzów w blisko 100 krajach całego świata. Arbuz należy do rodziny dyniowatych, co prowokuje dyskusje na temat tego, czy jest owocem czy warzywem. Choć w przeszło 90 proc. składa się z wody, zawiera także witaminy i sole mineralne. Spożywanie tego owocu wzmacnia odporność organizmu i zwiększa koncentrację. Doskonale wpływa na kondycję...
To jedno z najbardziej wartościowych warzyw, pełne witamin i minerałów. Teraz – wczesnym latem – ma ich najwięcej. Ze względu na to, że kapusta świetnie daje się przechowywać, jest jedzona cały rok. Ale to ta pierwsza, młoda jest najpyszniejsza. Doskonale smakuje zarówno w surówkach, jak i w postaci soku. Świeże, poszatkowane liście można dodać do zup jarzynowych. Tradycyjnie przygotowuje się ją z koperkiem i młodą cebulką, ale wystarczy odrobina fantazji, by znany przysmak wystąpił w nowej odsłonie. Obecność kapusty w naszej kuchni zawdzięczamy Hunom i Mongołom. To oni sprowadzili do Europy to warzywo, które szybko zyskało uznanie mieszkańców starożytnej Grecji i Włoch. Kapusta uważana była tam za roślinę leczniczą. Rzymianie przypisywali jej właściwości uodparniające organizm na...
Delikatny i sycący przysmak prosto z patelni. Może być podany na słodko, pikantnie, z warzywami, a nawet z owocami morza. Wystarczą dwa jajka, patelnia i… to co mamy w lodówce. Omlet, czyli pulchny placek zrobiony z ubitych jaj, to w zasadzie danie międzynarodowe. Smaczny, pożywny i łatwy w przygotowaniu. Choć znany był już w starożytności, obecnie uważa się, że to specjalność kuchni francuskiej. Wśród rodzajów omletów najbardziej znany jest ten francuski. Klasyczny, z roztrzepanych jajek, smażonych na maśle tylko z jednej strony i rolowany podczas smażenia tak, by masa jajeczna warstwowo ścinała się na patelni. Dodatki układa się na gotowy omlet, po czym składa się go na pół. Omlet hiszpański, zwany tortillą, jest grubszy i zawiera więcej dodatków, smaży się go z dwóch stron,...
Sezon na truskawki rozpoczęty. Właśnie teraz smakują najlepiej, dlatego nie zwlekaj, tylko delektuj się tymi pełnymi witamin owocami. Truskawki to owoce wielu możliwości. Dobrze smakują zarówno na wykwintnej kolacji z czekoladą i szampanem, jak i w skromnym obiedzie, gdy są dodatkiem do makaronu i białego sera. Znakomicie komponują się z lodami, naleśnikami, omletami, goframi, a nawet ciastami i tortami. Można je dodawać do koktajli na bazie mleka i jogurtów. Świetnie uzupełniają smak sałatek z młodego szpinaku czy rukoli. Zadowolą także amatorów dań mięsnych. Truskawki pasują do ryb i każdego rodzaju mięsa. Ten niewielki owoc to istna bomba witaminowa. Chroni przed anemią, wzmacnia i odkwasza organizm i gasi pragnienie. Ma też właściwości odtruwające i oczyszczające. Zawiera witaminy...
Jędrna marchewka, krzepka kalarepka, młody bób, szczaw czy ziemniaki – młode warzywa to prawdziwa bomba witaminowa. Najsmaczniejsze u progu lata, idealne, by przygotować z nich zupy. Jeśli poszukujesz alternatywy dla monotonnych dań obiadowych czy niezdrowych fast-foodów, zachęcam do przygotowania kolorowych, pełnych aromatu zup z młodych warzyw. I niech cię nie zniechęci wizja stania przy garach. Te zupy są smaczne, niedrogie i naprawdę szybkie w przygotowaniu. Zupy są źródłem niemal wszystkich składników odżywczych, takich jak białka, węglowodany, witaminy i minerały. Składniki te rozpuszczone w wodzie są szybko wchłaniane przez organizm i stają się źródłem łatwo przyswajalnej energii. Zawarty w nich błonnik ułatwia trawienie, daje uczucie sytości i zmniejsza przyswajanie tłuszczu...
Wiosna w pełni. Wszystko kwitnie, pachnie i zachęca do wyjścia w plener. Więc spakuj kraciasty koc, koszyk pełen smakołyków i ruszaj na piknik… Jedzenie na świeżym powietrzu to wspaniała forma spędzania czasu. Wystarczy trochę fantazji i na trawie możemy przygotować prawdziwą ucztę. Co zabrać na piknik? Oczywiście jedzenie. Dania mają być proste, łatwe w transporcie i odporne na wysokie temperatury, tak by nie uległy zepsuciu czy roztopieniu w czasie drogi. Ponadto powinny być tak przygotowane, by można je było konsumować bez użycia sztućców. Nie znaczy to jednak, że jesteśmy skazani na nieśmiertelny zestaw: pomidor i jajko na twardo. Na pikniku doskonale sprawdzą się tortille, babeczki, paszteciki i pieczone pierożki oraz najpopularniejsze... kanapki. Jednak nie szykujmy ich w domu....
Podobno sekret smaku tego sera tkwi w tatrzańskiej roślinności, którą jedzą owce i której aromaty przenikają wraz z owczym mlekiem do oscypka. Twardy, słony, o wyraźnym posmaku wędzenia ser z owczego mleka, wyrabiany ręcznie na halach w pasterskich bacówkach i tylko w okresie wypasu i dojenia owiec, czyli od maja do października. Taki jest oscypek. Tradycje jego wyrabiania i recepturę polscy górale zawdzięczają pasterzom wołoskim, pochodzącym z Bałkanów, którzy już w XIV w. przywędrowali na Podhale. Oscypek w 2007 r. uzyskał status produktu regionalnego PDO, a tym samym UE określiła jego parametry i wyznaczyła miejsca, gdzie i jak może być wyrabiany. Pomimo to jest jednym z najczęściej podrabianych serów. Prawdziwe oscypki ważą od 60 do 80 dag i mierzą od 17 do 23 cm. Produkuje się...
Kalafior, brokuł czy karczoch to nic innego jak pąki kwiatowe. Można jednak jeść i inne kwiaty, takie, które z jedzeniem się nie kojarzą. Tradycja używania kwiatów do potraw jest znana i praktykowana na całym świecie od dawna. Już w średniowieczu angielscy kucharze często urozmaicali swoje dania płatkami kwiatów. W Prowansji od lat wykorzystuje się róże, fiołki czy lawendę do tworzenia deserów i kwiatowych cukierków. Obecnie do tych tradycji najczęściej sięgają zwolennicy modnej ostatnio kuchni molekularnej, wykorzystując kwiaty w swoich przepisach. Może warto więc sięgnąć po nie, by nadać znanym potrawa nowy wymiar i smak. Jest wiele sposobów na to, by w naszej diecie pojawiły się kwiaty. Można je suszyć, smażyć, kandyzować i zjadać na surowo. Są ciekawym dodatkiem do ryżu, tart,...
Przed nami majowy weekend, a ten już od dłuższego czasu kojarzy nam się z inauguracją sezonu grillowego. Przydomowy ogródek, działka czy nawet taras – to miejsca idealne, aby zaprosić gości na wspaniałą grillową ucztę. W menu oczywiście obowiązkowo mięsa, kiełbaski, sałatki, warzywa i dipy. Zanim jednak w powietrzu uniesie się zapach dymu, warto wspomnieć o kilku sprawach. Na pewno dobrze jest samodzielnie przygotowywać kawałki mięsa, które zamierzamy upiec. Te dostępne w hipermarketach często są przesolone i doprawione wzmacniaczami smaku. Zdarza się, że intensywny aromat przypraw ma „zabić” nieświeży zapach mięsa. Poza tym, przygotowując mięsiwo na grill, warto sięgnąć po marynaty. I w tym przypadku lepiej skomponować je samodzielnie, używając świeżych ziół. Dzięki nim potrawa...
Rzodkiewka, kalarepa, szczypiorek, marchewka, warzywa kapustne, sałata oraz pomidory. To właśnie one najlepiej smakują po długiej zimie! Obecnie supermarkety oferują te warzywa przez cały rok. Jednak gdy w pierwszych promieniach wiosennego słońca nowalijki zaczną wygrzewać się na ulicznych straganach, kusząc intensywnym kolorem i zapachem, mało kto może się im oprzeć. Pamiętajmy jednak, że oprócz witamin i składników mineralnych nowalijki mogą też zawierać szkodliwe substancje. Okres wegetacji tych warzyw jest znacznie przyspieszany przez zastosowanie środków chemicznych. Jeśli chcemy, aby spożywanie ich było dla nas bezpieczne, należy przestrzegać kilku prostych zasad. Wybierajmy warzywa niezbyt duże, nie za kształtne i te w naturalnym kolorze. Młode jarzyny potrzebują więcej uwagi....
Owoc pasji, passiflora, granadilla purpurowa, męczennica jadalna... To nazwy jednego owocu – egzotycznej i pysznej marakui. Niepozorna z wyglądu, fioletowa marakuja to owoc pnącza, którego łodygi osiągają od 15 do 20 metrów. Owalne owoce pod twardą skórką skrywają kruchą i aromatyczną owocnię, żółty miąższ z dużą ilością drobnych pestek, stanowiący około 35–50 proc. wagi całego owocu. Pierwotna nazwa „marakuja” pochodzi od brazylijskiego indiańskiego słowa maraú-ya. W tym języku „marahu” znaczy „owoc” a „ma-râ-ú” – „coś, co je się jednym haustem”, czyli „owoc, który je się jednym haustem”. Tak też najczęściej się ją spożywa. Kleisty, galaretowaty miąższ wybiera się łyżeczką z wnętrza owocu. Niepowtarzalny, intensywny, słodko-kwaśny smak sprawia, że marakuje wykorzystuje się do...
Są dostępne, smaczne i przede wszystkim zdrowe. Choć pieczarki to prawie w 90 proc. woda, pozostałe 10 proc. stanowią łatwo przyswajalne substancje odżywcze. W Europie uprawą pieczarek pierwsi zajęli się w XVI w Francuzi. Uznawano je za wyjątkowy rarytas i raczyła się nimi wyłącznie arystokracja. Serwowane były obok homarów, raków i wytwornych gatunków alkoholi. Obecnie do największych producentów tych grzybów, oprócz Francji i Holandii, zalicza się także Polskę. Co czwarta pieczarka spożywana w Europie została wyprodukowana właśnie w naszym kraju. Najbardziej popularna jest pieczarka biała, ale coraz częściej w ofercie sklepów możemy znaleźć pieczarkę brązową oraz portobello. Jasnobrązowe kapelusze pieczarki portobello mogą mieć średnicę nawet 12 cm. Świetnie nadają się do...
Kiedyś była rośliną ozdobną, a nawet uznawano ją za truciznę. Ale węgierska inwencja kulinarna zrobiła z papryki podstawę kuchni. Papryka trafiła do Europy w XV wieku, gdy Kolumb wróciwszy ze swojej wyprawy do Ameryki Południowej, przywiózł „pieprz”, który był ostrzejszy od tak wówczas cennego pieprzu kaukaskiego. Jednak na naszych stołach zagościła dużo później. Przez długi czas była uprawiana na półwyspie Iberyjskim jako roślina ozdobna, nawet twierdzono, że jest trująca. Pierwsi odważni okazali się Węgrzy, którzy odkryli jej ogromne walory smakowe. Na Węgry papryka najprawdopodobniej dotarła z Indii za pośrednictwem Turków, ponieważ pierwotna węgierska nazwa papryki to török bors („turecki pieprz”). Dziś nazywana „czerwonym złotem” charakteryzuje kuchnię węgierską. Bez aromatu...
Ciekawe, skąd wziął się ten epitet. Przecież buraki mają bardzo długą tradycję kulinarną. A w dodatku są wyjątkowo smaczne i zdrowe. O tym warzywie po raz pierwszy wspomina dokument z Mezopotamii z VIII wieku p.n.e. Trzysta lat później uprawiano je już w Grecji i cesarstwie rzymskim. W Polsce pierwsze informacje na temat buraka pochodzą z XIV wieku, ale na szerszą skalę rozpoczęto jego uprawę pod koniec XVI wieku. Podstawowe odmiany buraka to korzeniowy i liściowy. Wśród korzeniowych wyróżniamy: cukrowe, pastewne oraz najbardziej nas interesujące – buraki ćwikłowe. Natomiast liściowe to tzw. boćwina, znana też jako burak szpinakowy czy kapusta rzymska. Pomimo tak atrakcyjnej przeszłości i powszechnej dostępności buraki nie są modne w naszej kuchni. To błąd. Bo w tej niepozornej,...
Już Ewa dała się nim skusić w biblijnym raju. Dziś jabłka to najczęściej uprawiane i najchętniej jadane owoce na świecie. Ojczyzną jabłoni są Chiny. Stamtąd rozprzestrzeniły się po całej Azji i dotarły do Europy. O powszechnym uprawianiu jabłoni w Polsce pisał Mikołaj Rej z Nagłowic. Dziś dominują u nas odmiany „importowane”. Mało kto pamięta smak popularnych niegdyś koszteli, koksów, malinówek, kronselek czy landsberskich. Jabłka dojrzewają od wczesnego lata do późnej jesieni – kolejno odmiany letnie, jesienne i zimowe. Odpowiednio przechowywane, zachowują walory smakowe i odżywcze nawet przez dziesięć miesięcy. Znanych jest ponad 10 tysięcy odmian jabłek. Twarde, słodkie i soczyste, nazywane deserowymi, jada się na surowo. Rozgotowują się wolno, więc można je dodać do potrawy, w...