Iwona Balcerak

Bohaterka lirycznych tekstów u Leśmiana i symbol krwawej zbrodni u Słowackiego. W języku ludowym nazywana ożyną, dziadami lub maliniakiem. Malina właściwa znana jest od kilku tysięcy lat. Gdy sięgniemy do najstarszych tekstów, znajdziemy tam informacje, że najlepsze maliny rosły niegdyś na górze Ida w Azji Mniejszej i od nazwy tej góry pochodzi łacińska nazwa gatunkowa owocu, czyli Rubus idaeus. Inną genezę tej nazwy – dosłownie „krzak jeżyny Idy” – znajdziemy w opowieści o malinach w mitologii greckiej. Grecy wierzyli, że w zamierzchłych czasach owoce te były białe. Opiekująca się małym Zeusem nimfa Ida aby uspokoić płaczącego chłopca, chciała dać mu owoc maliny. Pochylając się nad krzewem, Ida ukłuła się kolcem w palec i na białe maliny spadła kropla krwi. Krew nimfy nadała owocom...
Prosta w przygotowaniu, pyszna i wartościowa. Najlepiej smakuje na początku sezonu, gdy nie jest łykowata i twarda. Smak ugotowanej i polanej zrumienioną na maśle bułką tartą zna każdy. Fasolka szparagowa pochodzi z Południowej Ameryki, gdzie była uprawiana przez starożytnych Majów i Inków. W diecie meksykańskiej obecna jest już od 7 tys. lat. Do Europy przywieźli ją hiszpańscy żeglarze pod koniec XVI wieku. Dziś jest nieodłącznym elementem wielu kuchni świata. Do wyboru: żółta – bogata w potas i fosfor albo zielona – zasobniejsza w kwas foliowy i prowitaminę A. Zawiera dość duże ilości błonnika pokarmowego, co powoduje, że po jej zjedzeniu długo mamy uczucie sytości. Sprawdzi się jako zamiennik makaronu czy ziemniaków, przez co nasze danie obiadowe będzie zdrowsze i lżejsze. Jest...
Zbieranie ich to radość i zabawa. Fioletowe paluchy, języki, a potem smak pierogów z jagodami i jagód ze śmietaną. To właśnie cudowne lato w kolorze jagodowym. Są znakomite na surowo, w pierogach, knedlach, zupach, deserach, ciastach i jako dodatek do mięs. Sporządzone z nich konfitury, dżemy, soki, kompoty i nalewki to specjalność polskiej kuchni. No i oczywiście jagodzianki, czyli drożdżowe bułeczki z jagodami, którym nie sposób się oprzeć. Jagoda, a właściwie borówka czarna, występuje także pod kilkoma innymi nazwami: borówka, borówka czernica, czernica, borowina, jagoda leśna, jagodzianka. Jest to krzewinka należącą do rodziny wrzosowatych. Ta wieloletnia roślina naturalnie występuje w Europie oraz na terenach Azji i Ameryki Północnej. W Polsce rośnie właściwie w każdym regionie...
Grillowanie kojarzy się wszystkim z biesiadowaniem przy sycących daniach mięsnych. Ale grillować można także owoce i tworzyć z nich pyszne desery. Czy ktoś powiedział, że grillować można tylko mięso i warzywa? Niektóre z owoców również smakują wybornie w formie upieczonej i coraz częściej eksperymentujemy, dodając je do mięs. Taki np. kurczak z melonem czy łosoś z plastrem ananasa. Grillowane mango czy papaja to idealny dodatek do wieprzowych żeberek lub steku z tuńczyka, no i oczywiście grillowane sery camembert i oscypek w połączeniu z brzoskwiniami czy żurawiną. Jednak jeszcze stosunkowo rzadko goszczą na naszym grillu owoce w formie deseru. Warto to zmienić! Grillować możemy właściwie każdy owoc. Najlepiej jednak nadają się do tego jabłka, banany, gruszki, ananasy, czyli owoce duże...
W starożytności „robił karierę” w polityce, wpływając na losy imperium rzymskiego. I chociaż przez długi czas stanowił podstawę diety ubogiej części społeczeństwa, zdarzało się, że gościł na królewskich stołach i był podawany na srebrnych talerzach. W starożytności rozróżniano dwa jego gatunki – biały i czarny. Za czasów imperium rzymskiego jego ziarna wykorzystywano jako żetony podczas głosowań, gdzie biel oznaczała zgodę lub porozumienie, a czerń jego brak. Bób znali także starożytni Grecy oraz Egipcjanie. Przez nich nazywany był rośliną pogrzebową, gdyż tradycyjnie podawano go na uczcie kończącej uroczystości funeralne. Pitagoras twierdził, że po śmierci dusza ludzka zamienia się w ziarnko bobu. Dlatego kategorycznie przestrzegał przed jego spożywaniem. A jak głosi legenda, to...
Czereśnie należą do najbardziej wartościowych owoców. Apetycznie wyglądają, cudnie pachną, rewelacyjnie smakują, są bardzo orzeźwiające i posiadają właściwości lecznicze. Z dzieciństwa pamiętam olbrzymią czereśnię rosnącą w ogrodzie moich dziadków. Gdy owoce dojrzały, wspinaliśmy się na gościnne drzewo. Za stopnie służyły nam żywiczne wykwity powstające w pęknięciach kory. Niczym stado szpaków sadowiliśmy się wśród liści i jedliśmy owoce prosto z drzewa. Nikt z nas nawet nie przypuszczał, że w ten sposób opychaliśmy się samym zdrowiem. Bo choć czereśnie w 80 proc. składają się z wody, są bombą witamin i soli mineralnych. Zawarte w nich przeciwutleniacze działają odmładzająco. Regularne jedzenie tych owoców poprawia stan skóry, która staje się jędrna i sprężysta. Czereśnie pobudzają...
Dawniej uważany był za talizman chroniący przed złem. Dla mnie jest wspomnieniem letnich obiadów u mojej babci, gdy przysadzisty, polany przyrumienioną bułeczka sadowił się na stole. „Kapusta z wyższym wykształceniem” – jak nazwał go pisarz Mark Twain. To warzywo z rodziny kapustowatych. Nazywany jest też kapustą cypryjską, gdyż – jak twierdzą botanicy – powstał ze skrzyżowania paru odmian dzikich kapust rosnących w basenie Morza Śródziemnego. Na polski zagon, a następnie stół, trafił dzięki królowej Bonie. Polska nazwa pochodzi prawdopodobnie od angielskiego odpowiednika, czyli cauliflower. Kalafior znany jest wyłącznie z uprawy rolniczej, czyli nie rośnie „na dziko”. A na straganach spotkać można go w różnych wersjach kolorystycznych – fioletowe o nieco pikantniejszym smaku; zielone...
Najlepsze na parne, gorące lato. Znakomicie orzeźwiają w największe upały. Letnie chłodniki ujmują nie tylko smakiem, lecz także wyglądem. Można dekorować je świeżymi ziołami, owocami, warzywami, kwiatami jadalnymi i serwować z ulubionymi dodatkami. Wiosną i latem, kiedy pojawiają się kuszące kolorami sezonowe owoce i warzywa, chętniej sięgamy po lekkie i orzeźwiające zupy, czyli chłodniki. Gdy wysokie temperatury sprawiają, że nie mamy ochoty na ciepłą potrawę, właśnie chłodnik będzie doskonałym posiłkiem. Nie tylko orzeźwia, lecz także pomaga uzupełnić płyny, gasi pragnienie, jest doskonałym źródłem witamin, a choć zawiera mało kalorii, jest bardzo pożywny. Chłodnik to zupa serwowana w dwóch wersjach – warzywnej lub owocowej. W pierwszej opcji świetnie sprawdzą się na przykład ogórki...
Najsmaczniejsze są te w pełni dojrzałe, zerwane prosto z drzewa. Wówczas są bardzo słodkie, soczyste i pełne aromatu. Powinny mieć intensywnie gładką skórkę z charakterystycznym rumieńcem. Morela pochodzi z Chin. Uprawiano ją tam już ponad 4 tys. lat temu. Do Europy dotarła z Armenii, uważanej przez niektórych badaczy za kolebkę tego owocu. Jego łacińska nazwa Prunus armeniaca w dosłownym tłumaczeniu znaczy „śliwa armeńska”. Co ciekawe, jednym z kolorów na fladze ormiańskiej jest właśnie morelowy. W Armenii rozróżnia się ponad 50 jej odmian. Morelowe drzewka doskonale przyjęły się na ciepłych terenach południowej Europy, a późnej rozprzestrzeniły również na północ. W 1720 roku nasionka morelowe (pestki) powędrowały do Virginii, by zdobyć popularność na kolejnym kontynencie....
To nie tylko silny antyoksydant i esencjonalny napój. Japońska zielona Matcha dodana do całkiem tradycyjnych dań sprawi, że nabiorą one zielonego koloru i niepowtarzalnego, intensywnego smaku. Drobny, szmaragdowy pył otrzymuje się ze startych liści szczepu herbacianego Camellia sinensis. Uprawa tej odmiany jest wyjątkowo pracochłonna i trudna. Na 20 dni przed zbiorami herbaciane krzewy przykrywane są trzcinowymi matami, które mają chronić liście przed promieniami słonecznymi. W ten sposób chlorofil obecny w liściach nie ulega przekształceniu, a wzrost liści zostaje spowolniony. Zebrane liście są suszone, a następnie mielone w kamiennych młynkach na drobny pył i przechowywane w specjalnych naczyniach, tak aby uniknąć kontaktu ze światłem, co może przyczynić się do utraty wyjątkowych...
Mango, owoc-tęcza. W wielu krajach uważany za najwspanialszy owoc świata, bo nie tylko wygląda niesamowicie, lecz także smakuje fantastycznie. Mango pochodzi z Indii, a do Europy dotarło dzięki portugalskim żeglarzom, podróżującym na początku XVI wieku na Daleki Wschód, i to im zawdzięcza swoją nazwę. W Indiach, gdzie tradycyjna jego uprawy sięga 4 tys. lat, ze względu na swój niezwykły smak nazywany jest przez Hindusów owocem bogów. Według legend to właśnie pod wiecznie zielonym drzewem mango odpoczywał Budda. Obecnie uprawianych jest około tysiąc odmian tego owocu, głównie w tropikalnych regionach Ameryki, Afryki, Australii i Oceanii, a także w Europie. Owoce w zależności od odmiany różnią się kolorem skórki, natomiast miąższ dojrzałego owocu jest zawsze żółto-pomarańczowy, bardzo...
Od paru dobrych lat krewetki skutecznie podbijają nasze stoły i podniebienia. Nie są już egzotycznym rarytasem, lecz produktem, który u niektórych systematycznie pojawia się w codziennym menu. Mają nawet swoje święto – w USA 10 maja przypada National Shrimp Day. Krewetki (łac. Caridea) są morskimi i słodkowodnymi skorupiakami, zaliczanymi do rzędu dziesięcionogów. Znanych jest około 2,5 tys. gatunków krewetek, jednak w celach konsumpcyjnych poławia się tylko część z nich. Występują w wodach całego świata. Większość światowych hodowli i połowów krewetek odbywa się w zbiornikach wodnych w krajach południowo-wschodniej Azji. Wśród wielu odmian najbardziej znane są krewetki tygrysie (Black tiger), w gastronomi funkcjonują pod nazwą krewetki królewskie – ich pancerz pokryty jest...
Świeże i chrupiące rzodkiewki to mocno wiosenny akcent. Najlepiej smakują te z przydomowego ogródka, ale i kupione na osiedlowym bazarze sprawią, że na naszym śniadaniowym talerzu zagości prawdziwa wiosna. Jej smak docenili już ponad 2 tys. lat temu Egipcjanie. Zajadali się nią faraonowie i była stałym elementem ich menu. Rzodkiewka trafiła do innych krajów europejskich za sprawą Rzymian i bardzo szybko stała się prawdziwym przysmakiem. W wielu regionach świata hoduje się jej różne kuzynki, m.in. rzodkiew czarną i rzodkiew japońską. Część jadalną rzodkiewki stanowi korzeń. Ale to nie końca prawda. Ze względu na to, że system korzeniowy rzodkiewki jest niezbyt zaawansowany w rozwoju, zjadamy jedynie zgrubienie korzenia, czyli jego górną partię. Odmian rzodkiewek nie sposób zliczyć...
Maj – czas ucztowania na świeżym powietrzu. Relaks pośród zapachu świeżych kwiatów, szumu drzew, śpiewu ptaków, a do tego z ulubioną przekąską w ręce. Gdy wokół wszystko się zieleni, przyroda wybucha feerią barw, coraz częściej decydujemy się na spontaniczne samochodowe lub rowerowe wypady za miasto. Warto wówczas zabrać ze sobą przygotowane w domu przekąski, by gdy dopadnie nas głód, mieć „gotowca” pod ręką. I wcale nie muszą to być zwykłe kanapki, bo pomysłów na potrawy piknikowe jest nieskończenie wiele. Zwróćmy tylko uwagę, by produkty w naszym wycieczkowym menu były nie tylko smaczne i zdrowe, lecz także łatwe do przewiezienia. Mamy na rynku wiele propozycji najróżniejszych pojemników, pudełek i torebek strunowych, które zabezpieczą nasz prowiant i sprawią, że jego walory...
Delikatne, żółto-bordowe nitki dodane z umiarem do dania nadadzą mu piękną barwę, najdelikatniejszy aromat i niepowtarzalny smak. Pochodzi z Persji, dlatego często jest nazywany czerwonym złotem z Persji. Choć to najdroższa przyprawa świata, wystarczy tylko szczypta, by nadać piękną barwę potrawie i uszlachetnić jej smak. Szafran ma silny, korzenny, odświeżający zapach i smak z wyraźną nutą goryczy. Wydziela zapach grzybów, lukrecji, drzewa sandałowego, dymu i pieprzu. W Indiach jest istotnym składnikiem licznych potraw z ryżu oraz słodyczy. W Arabii Saudyjskiej powinien znaleźć się w prawdziwej arabskiej kawie. We Włoszech i Szwajcarii jest niezbędny w przygotowaniu sławnego risotto. W Szwecji tradycją jest pieczenie chleba z szafranem w dniu świętej Łucji. W Hiszpanii natomiast to...
Drzewa oliwne w starożytnej Grecji były świętością. Zdarzało się, że za ich samowolne ścięcie groziła nawet kara śmierci. Oliwa – przez Homera nazwana płynnym złotem – służyła za pożywienie, lekarstwo, paliwo do lamp, smar do maszyn. W Starym i Nowym Testamencie oliwka jest najczęściej wymienianym drzewem. Symbolizuje dobrobyt, błogosławieństwo i pokój. To właśnie oliwną gałązkę przyniosła Noemu gołębica na znak, że wody potopu zaczęły opadać. To w gaju, gdzie dojrzewały oliwki, modlił się przed śmiercią Chrystus. Dorastające do ośmiu metrów drzewa oliwne żyją średnio kilkaset lat, choć  tysiącletnie okazy też nie są rzadkością. Kwitną na biało, a owoce dojrzewają jesienią i wtedy też zmieniają barwę z oliwkowej na fioletową. Mimo że na drzewie wyglądają apetycznie, nie warto...
Jego dobroczynne właściwości znali już starożytni Egipcjanie. Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi, goi rany, ma niesamowite właściwości antybakteryjne – niektóre bakterie zwalcza lepiej niż antybiotyki. Od zawsze uważany był za lekarstwo ciała i duszy. Oto miód. Do wyprodukowania 1 kg miodu pszczela rodzina musi zebrać około 3 kg nektaru, a w tym celu pokonać trasę... 40 tys. km – czyli jedno okrążenie kuli ziemskiej – i przysiąść około 4 mln razy na kwiatach lub liściach. Jedna pszczoła w ciągu całego życia produkuje mniej więcej jedną łyżeczkę miodu. Miody różnią się od siebie konsystencją, barwą, zapachem i smakiem. Gatunki zależą od tego, z jakich roślin pszczoły zbierały nektar, spadź i pyłek kwiatowy. Do najbardziej popularnych należą: wielokwiatowy, rzepakowy, lipowy,...
Wielkanoc to najważniejsze święto chrześcijaństwa obchodzone na pamiątkę Zmartwychwstania Chrystusa. To wyjątkowy czas, w którym obrzędy religijne, tradycja ludowa i świat przyrody splatają się w jedno. Kiedyś po wielu dniach ścisłego postu wreszcie nadchodził czas, gdy można było najeść się do syta. I dziś w wielkanocny poranek zasiadamy do stołu przykrytego śnieżnobiałym obrusem, ozdobionego kompozycjami z rzeżuchy, wiosennymi kwiatami, baziami i, przede wszystkim, wielkanocnym barankiem zrobionym z ciasta, masła lub cukru. Najważniejsze są jaja w rozmaitej postaci. Najpiękniejsze te strojne, przyciągające wzrok, czyli pisanki, a obok nich te dla podniebienia – w majonezie, sosie chrzanowym, tatarskim i w różnych innych odsłonach. Jaja faszerowane, zapiekane w klopsach, drożdżowych...
Do wiosny jeszcze chwilka, więc wszystkim spragnionym zieleni chcę dziś przedstawić jedno z najzdrowszych warzyw – brokuły, nazywane też kapustą szparagową. Pochodzą z regionu Morza Śródziemnego, a nazwa wywodzi się od włoskiego słowa broccoli, oznaczającego niegdyś delikatny, młody pęd roślin kapustnych. Znane były już w starożytnej Italii, gdzie stanowiły prawdziwą ozdobę stołu. W Polsce na dobre zadomowiły się stosunkowo niedawno, chociaż jak informują kroniki, trafiły do nas już w XVI wieku dzięki królowej Bonie. Brokuły są nie tylko bardzo smaczne, lecz także niezwykle zdrowe, zawierają bowiem mnóstwo cennych składników odżywczych. Ceni się je przede wszystkim ze względu na wysoką zawartość witamin C i K. Pierwsza – to jeden z silniejszych przeciwutleniaczy, wspomagający...
Sery z niebieską pleśnią to jedne z tych produktów, które docenią koneserzy. Podane w towarzystwie odpowiednio dobranego wina, jako dodatek do dań lub wykwintna, samodzielna przekąska sprawią, że każde przyjęcie nabierze ekskluzywnego charakteru. Wytwarza się je z mleka krowiego, owczego lub koziego. Charakterystyczny zapach i aromat zawdzięczają właśnie przerostowi niebieskiej, niebieskoszarej lub niebieskozielonej pleśni. Ich produkcja jest niezwykle pracochłonna, a okres dojrzewania trwa nawet kilka miesięcy. Aby w trakcie tego procesu zahamować rozwój pleśni na zewnątrz sera, stosuje się solenie na sucho zamiast solanki. Następnie przez tydzień do dwóch tygodni nakłuwa się je sterylnym kolcem, żeby wpuścić powietrze do wnętrza sera – niezbędne do wzrostu niebieskiej pleśni...
Jako warzywo ma wciąż niewielu amatorów, a szkoda. Krucha, smaczna, jest doskonałym źródłem witamin i minerałów. Może być składnikiem surówek, sosów, ciast i zapiekanek. Naprawdę warto się do niej przekonać. Cykorię uważano niegdyś za roślinę magiczną i służyła do uprawiania czarnej magii. Blada i krucha, rosnąca w ciemnościach. Jedna z teorii etymologicznych mówi nawet, że to od strachu, który poniekąd budziła, pochodzi zwrot „mieć cykora”. Znana jest jako jedna z najstarszych roślin wymienianych w literaturze. Horacy wspominał o niej w pismach traktujących o diecie, której podstawą były oliwki, malwa i cykoria endywia. Gościła na stołach starożytnych Egipcjan i Greków. Jednak pierwsze uprawy tego warzywa pojawiły się dopiero pod koniec XIX w. w Belgii, a stamtąd trafiły do Francji...
We wspomnieniach najlepsze są te z ogniska, tylko z solą i mocno spaloną skórką, która parzy w usta. Ogniska w domu rozpalić się nie da, ale w końcu od czego są piekarniki... Obecnie na świecie znanych jest blisko 4000 gatunków ziemniaków, których miąższ przybiera różne kolory – od klasycznego białego czy żółtego poprzez różowy, czerwony, a nawet fioletowy. Ten ostatni gatunek zwany jest ziemniakiem truflowym. Ojczyzną ziemniaka jest Ameryka Południowa, a pierwsi uprawiali go Inkowie, budując na zboczach Andów poletka i systemy sztucznego nawadniania. W Europie początkowo ziemniak traktowano jak egzotyczną kulinarną ciekawostkę, a uprawiano głównie jako roślinę ozdobną o pięknych kwiatach. Królowa Maria Antonina nosiła te kwiaty we włosach i przy sukni. Przypuszcza się, że w Polsce...
Dla wielu z nas to jeden ze smaków dzieciństwa. Serwowane na wiele sposobów, na słodko i słono. Naleśniki to bardzo proste, szybkie i wdzięczne danie uwielbiane na całym świecie! Przyrządza się je szybko z łatwo dostępnych składników, choć w różnych zakątkach globu przygotowuje się je i serwuje nieco inaczej. Francuskie crepes to cienkie naleśniki, z których najpopularniejsze są crepes au sucre, czyli naleśniki z cukrem, lekko skropione cytryną, oraz crepes Suzette polane płonącym likierem z gorzkiej pomarańczy. Austriackie naleśniki Palatschinken podaje się z reguły z nadzieniem z dżemu morelowego, choć popularne są również farsze czekoladowe i orzechowe. Ale Austriacy to również amatorzy tzw. Kaiserschmarrn – naleśnika cesarskiego, czyli porwanego na kawałeczki ciasta posypanego...
Czas pączków, faworków i innych pyszności. Dzień, w którym trzeba zapomnieć o diecie, bo – jak stanowi staropolski przesąd – kto w tłusty czwartek nie zje pączka, temu nie będzie się wiodło. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. Dzień ten był kiedyś początkiem tłustego tygodnia, czyli czasu wielkiego obżarstwa. W jadłospisie królowały duże ilości tłustych mięs, kapusta ze skwarkami, słonina. Tydzień ten nazywano mięsopustem, zapustem lub ostatkami. Należało najeść się do syta i wybawić przed zbliżającymi się 40 dniami postu, kiedy to katolicy musieli zachować wstrzemięźliwość i umiarkowanie, także w jedzeniu i piciu. Już w najdawniejszych czasach na stołach pojawiały się pączki, jednak w nieco innej formie. Przygotowywane z żytniego ciasta chlebowego i nadziewane...
Kruchy placek podawany na ciepło lub zimno, a w środku wytrawne lub słodkie nadzienie. Tysiące kombinacji smakowych. Idealnie sprawdzi się jako danie główne, przekąska lub deser. Tarta to pomysł na wspaniałą ucztę nawet przy znikomych zapasach. Prosta i szybka w przygotowaniu nawet dla tych, którzy nie są mistrzami patelni. W czym tkwi sekret tego dania? W prostocie. Ciasta to tylko mąka, masło i jajka, szybko zagniatane i bezwzględnie schłodzone. Do tego nadzienie, którym może być właściwie wszystko – młode warzywa umyte i zblanszowane. Albo podduszone na oliwce, jak cebula, czosnek, cukinia, szpinak. Do tego świeże zioła. Dobrym pomysłem jest połączenie warzyw z kurczakiem, łososiem lub krewetkami. Dla wielu tarta i quiche (swojsko zwana „kisz”) to to samo. Tymczasem... Bazę tarty...
Niepozorne, magiczne warzywo, które po dodaniu do dania zmienia jego smak na lepszy. To cebula łączy kuchnię francuską, hiszpańską, włoską, indyjską, chińską, tajską i polską. Jedni za nią przepadają, inni nienawidzą. Jedno jest pewne: potrafi doprowadzić do łez nawet największego twardziela. Jeszcze do niedawna w sklepie prosiliśmy po prostu o cebulę, nieświadomi tego, ile jest jej rodzajów i że każdy z nich ma inne zastosowanie w kuchni. Może warto je poznać, by w pełni wykorzystać walory i możliwości tego warzywa. Cebula żółta to odmiana najczęściej uprawiana w Polsce i to ona króluje w naszej kuchni. Charakteryzuje się ostrym smakiem i aromatem. Świetnie sprawdzi się w ciężkich, mięsnych sosach, zupach, a zwłaszcza we francuskiej zupie cebulowej. Cebula czerwona charakteryzuje...
Dzisiaj można go odnaleźć między przyprawami prawie w każdej kuchni. Poprawia smak wielu potraw, ale również rozgrzewa i wzmacnia organizm. To nasz doskonały sprzymierzeniec przy infekcjach górnych dróg oddechowych albo kaszlu. Popularność zdobył, gdy rozsmakowaliśmy się w kuchni japońskiej. To właśnie w Kraju Kwitnącej Wiśni serwowany jest w formie marynowanej dla podkreślenia aromatu sushi. Gari (marynowany imbir) powoduje też, że smaki sushi nie mieszają się i można delektować się ich różnorodnością. W Polsce długo dostępny był głównie imbir mielony. Różni się on jednak smakiem od świeżego. Imbir mielony o korzennym aromacie stosowany jest głównie jako dodatek do ciast i ciastek, szczególnie do piernika. Zaostrza smak budyniów, dżemów, konfitur i niektórych napojów, takich jak...
Pomarańczowe, fioletowe czy purpurowe – słodkie ziemniaki. Nieśmiało wkroczyły na nasze stragany i do supermarketów. Zaprośmy je na nasz stół. Bataty odkrył na nowym kontynencie Krzysztof Kolumb. Obecnie na świecie uprawia się blisko 400 ich odmian różniących się kolorem, wyglądem skórki, kształtem i wielkością, a także poziomem słodyczy. Jedna bulwa wilca ziemniaczanego (to botaniczna nazwa batata) może osiągać nawet do 30 cm długości i ważyć aż 3 kg! W Polsce najczęściej możemy kupić odmiany z pomarańczową albo czerwonawą skórką. Aby cieszyć się ich wyjątkowym smakiem i wartościami odżywczymi, należy wybierać jędrne okazy o skórce gładkiej i suchej. Muszą mieć też ładne czubki, bo właśnie w tym miejscu najczęściej zaczynają gnić. Aby zachowały świeżość, należy przechowywać je w...
Kiedyś symbol luksusu, goszczący na naszych stołach tylko od święta. Mandarynki, pomarańcze, cytryny, limonki, grejpfruty – najlepszy czas na cytrusy u nas to właśnie zima. Dziś smakiem tych owoców możemy cieszyć się właściwie przez cały rok, ale te sprzedawane w okresie zimowym są najsmaczniejsze. Jakość owoców zależy bowiem od czasu, jaki spędziły w transporcie. Te sprowadzane w okresie wiosenno-letnim, dojrzewające na półkuli południowej, trafiają do nas m.in. z Argentyny, Brazylii i Republiki Południowej Afryki, więc by przetrwały transport trwający około 2 tygodni, muszą być zerwane wcześniej, jeszcze półsurowe. W okresie zimowym owoce cytrusowe przyjeżdżają do Polski głównie z Hiszpanii i Włoch, bo właśnie tam w listopadzie zaczyna się czas zbiorów. Transport trwa krócej,...
Późną jesienią w lasach, na podmokłych terenach, można znaleźć podobne do jagód krzaczki z czerwonymi, soczystymi owocami o cierpkim smaku. To żurawina błotna – najpopularniejsza odmiana tej rośliny w Polsce. Na tych, którzy przegapili okres zbiorów, w supermarketach czeka jej amerykańska kuzynka. Wizerunek czerwonych, jędrnych owoców żurawiny możemy spotkać na etykietach wielu produktów dostępnych w sklepach – herbatek, soków, słodyczy... To także nieodłączny składnik menu Podhala – oscypek z żurawiną smakuje wybornie. A żurawinowa konfitura to tradycyjny dodatek do pieczonych mięs ze świątecznego stołu. Owoce żurawiny ze względu na zawartość naturalnego kwasu benzoesowego (popularnego konserwantu stosowanego w celu przedłużenia przydatności spożywczej żywności) można przechowywać...
O czekoladzie mówi się, że to słodki narkotyk, bo można się od niej uzależnić. Uwielbiamy ją za wspaniały smak i zapach, ale też dlatego, że poprawia nastrój i dodaje energii. Podobno dziewięć na dziesięć osób lubi czekoladę. A co dziesiąta kłamie. Ziarna kakaowca pierwsi wykorzystali mieszkańcy Ameryki Środkowej. To właśnie Majowie i Aztekowie blisko 3 tys. lat temu przygotowywali z nich napój nazywany „gorzką wodą”, przyprawiany m.in. chili i wanilią. Picie tej mikstury było elementem wielu rytuałów, a sam napój miał dodawać energii oraz uważany był za afrodyzjak. Pierwszym Europejczykiem, który go spróbował, był Krzysztof Kolumb, i bynajmniej nie był nim zachwycony. Gdy przepis na kakaowy napój dotarł na Stary Kontynent, jego mieszkańcy doprawiali go cukrem i wanilią. Dopiero w 1828...
Chrupiąca skórka, soczyste mięso, słodko-kwaskowate jabłka i zapach majeranku… Sprawdzone przepisy zawsze są na czasie, choć warto też je czasem przełamać. Mięso kaczki jest niezwykle smaczne oraz wysoko cenione. Gościło już na stołach średniowiecznych Słowian. Kilka przepisów na pieczoną kaczkę można znaleźć w jednej z najstarszych polskich książek kucharskich Stanisława Czernieckiego z 1682 r. Ale kaczka to nie tylko słowiański przysmak. Znajdziemy ją m.in. w przepisie na żydowski kugiel, czyli babkę ziemniaczaną pieczoną z cebulką, czy w słynącej z wykwintności kuchni francuskiej – w wersji po burgundzku, nadziewaną i duszoną w czerwonym winie, a także w kuchni chińskiej, czyli po pekińsku. Kaczka w kuchni daje naprawdę wiele możliwości. Można ją piec, smażyć, gotować i dusić....
Ten niepozorny owoc kształtem przypomina gruszkę o zielonym miąższu i ma tyle nadzwyczajnych właściwości, że jego awans do grupy tzw. superfoods jest jak najbardziej uzasadniony. Na pewno znasz ten owoc. To... awokado, którego ojczyzną jest Ameryka Środkowa. Aztekowie nazywali go masłem puszczy lub owocem maślanym, a także gruszką aligatora. Inkowie wierzyli w jego miłosne działanie. Żywieniowcy uznają smaczliwkę za jeden z najzdrowszych produktów na świecie. Jego spożywanie wpływa na dobrą kondycję włosów, kości, zębów oraz paznokci, chroni układ oddechowy przed infekcjami, działa korzystnie na pracę wątroby i reguluje działanie nerek. Owoce awokado zawierają wapń, potas, żelazo, magnez, fosfor, kwas foliowy oraz witaminy. Średniej wielkości smaczliwka to około 23 gramów tłuszczu, z...
Z dzieciństwa pamiętamy suszone figi o słodkim smaku i maleńkich pesteczkach pękających pod zębami. Dziś zwłaszcza te świeże goszczą w naszym menu. Figowiec jest jedną z najstarszych roślin uprawianych przez człowieka. W starożytności figa uznawana była za symbol płodności. Dziś wiemy, że to doskonały składnik diety dla tych, którzy żyją w stresie i stanach napięcia nerwowego. Dzięki dużej zawartości magnezu wpływa korzystnie na poprawę nastroju oraz koncentrację. Figi są również jednym z najlepszych źródeł wapnia. 100 g tego owocu dostarcza tyle samo wapnia co szklanka mleka, przy czym „owocowy wapń” jest dużo lepiej przyswajalny przez nasz organizm. Idealne figi powinny być delikatne i miękkie w dotyku, ale jednocześnie jędrne. Najlepsze są te, które pokrywa biały, równomierny...
Przed wiekami bardzo ceniona, dziś kulinarnie trochę zapomniana. Warto jednak zaprosić ją do stołu, a właściwie na stół… Dynia to przedstawicielka licznej rodziny dyniowatych, do której należą również arbuzy, melony, kabaczki, cukinie, ogórki i tykwy. Owocem dyni jest jagoda, występująca w różnych kształtach: kulistym, owalnym spłaszczonym i wydłużonym, charakteryzująca się soczystym miąższem, zawartością dużej ilości nasion oraz twardą łupiną. Chociaż rodzajów dyni jest mnóstwo, to najczęściej uprawia się: zwyczajną, olbrzymią, piżmową, figolistną, hokkaido i ayote. W Polsce największą popularnością wśród hodowców cieszą się dwa pierwsze gatunki o żółto-pomarańczowym miąższu. W kuchni dynia nadaje się do smażenia, pieczenia, gotowania i marynowania. Z miąższu warzywa przygotowuje...
Jogurt to pełnowartościowy składnik jadłospisu, idealnie komponujący się niemal z każdą potrawą Jogurt jest mlecznym napojem fermentowanym zawierającym żywe kultury bakterii, które wspomagają procesy trawienia i pobudzają aktywność komórek odpornościowych. Szeroką gamę jogurtów oferuje MLEKOVITA. Znajdziemy tu tradycyjne jogurty naturalne, gęste jogurty typu greckiego oraz pokaźny wybór jogurtów owocowych, zarówno pitnych, jak i w kubeczku, produkowanych wyłącznie z najwyższej jakości mleka, bez sztucznych barwników i konserwantów. Ostatnią nowością w tym asortymencie MLEKOVITY jest ekologiczny jogurt naturalny bez GMO – produkt z Certyfikatem BIO, będący dowodem spełnienia norm unijnych dotyczących żywności ekologicznej. Innym z nowych produktów firmy jest jogurt Polski naturalny...
Sery pleśniowe to jedne z produktów uznawanych do niedawna za ekskluzywne. Dziś szturmem zdobywają nasze stoły i wykwintnym smakiem cieszą podniebienia. Powstają z pasteryzowanego mleka krowiego i podpuszczki. Wśród nich znajdziemy m.in. te z porostem białej pleśni, czyli na przykład popularne u nas Brie i Camembert. Sery z porostem pleśni można jadać jako samodzielne przekąski, serwować w formie przystawki lub wykorzystać jako składnik na przykład sałatek czy koreczków, a nawet sosów. Doskonale smakują smażone, zapiekane lub z grilla. Zawsze należy przechowywać je w lodówce – najlepiej w oryginalnym opakowaniu. Mniej więcej godzinę przed zaserwowaniem, należy je wyjąć, by wydobyć z nich pełnię aromatu. Wśród dostępnych na naszym rynku serów z białą pleśnią na szczególna uwagę...
Renklody, węgierki czy mirabelki jest w czym wybierać. I całe szczęście, bo śliwki warto jeść. Śliwki różnią się smakiem, kolorem i przeznaczeniem. Renklody – duże, jędrne, o delikatnym smaku – są idealne na kompoty i dżemy. Stanley, czyli amerykańska odmiana śliwy, najlepsze są do bezpośredniego spożycia, ale doskonale sprawdzą się również w deserach czy dżemach. Ze zbieranych niegdyś w parkach i dzikich sadach małych, żółtych bądź czerwonych mirabelek ugotujemy pyszny kompot. Jednak śliwkowe menu na kompotach, dżemach, marmoladach, powidłach, ciastach, sorbetach czy knedlach się nie kończy. Z tych owoców przyrządzimy bowiem rewelacyjne marynaty i sosy do wędlin, a także znane trunki – śliwowicę i tarniówkę czy bałkańską rakiję. Choć liczba odmian śliwek sięga kilku tysięcy, w...
Prawdziwi grzybiarze wstają wczesnym rankiem, by przed innymi dotrzeć w „swoje miejsca”. I przynoszą do domu kosze kurek, podgrzybków, borowików, gąsek... Z grzybami jest tak, że trudno odpowiedzieć, czy większa radość je zbierać, czy jeść. Oczywiście zrozumie to tylko ten, kto chodząc po lesie, poznał smak tej szczęśliwej chwili, gdy w końcu pośród mchu uda mu się wypatrzyć bursztynowy kapelusz. Zamiłowanie do zbierania grzybów sięga najdawniejszych czasów. W niektórych starożytnych kulturach te skarby runa leśnego uważano za święte. W Ameryce Łacińskiej znaleziono posąg grzyba liczący 10 tys. lat. W antycznej Mezopotamii przysmakiem były borowiki, pieczarki i kanie. Rzymianie przepadali za truflą czarną i (jadalnym!) muchomorem cesarskim. Potrawy z grzybów uważano za dania...
Są dobre dla zdrowia i urody. To jedyne warzywa-owoce, które w kuchni można wykorzystać na nieskończenie wiele sposobów. Pomidory zaliczane są do warzyw, ale z botanicznego punktu widzenia są owocami – a konkretniej: to subtropikalne wielonasienne jagody. Początkowo – kiedy za sprawą Krzysztofa Kolumba przywędrowały do Europy z Ameryki Południowej – uznawano je za trujące, ale ponieważ pięknie wyglądały, hodowano je w ogrodach w celach dekoracyjnych. Dziś stanowią podstawowy składnik najpopularniejszych potraw wielu kuchni narodowych, szczególnie włoskiej, hiszpańskiej czy greckiej. W starych polskich książkach kucharskich również znajdziemy sporo przepisów na tak dobrze nam znane zupy i przeciery pomidorowe, choć są też propozycje pomidorów faszerowanych na przykład mięsem,...
Dziś zaczynamy odkrywać go na nowo. Coraz częściej gości na naszych stołach i stał się synonimem elegancji, wyszukanego smaku i dbałości o zdrowie. Najpopularniejszą formą przygotowywania szpinaku jest uduszenie posiekanych liści na podsmażonych wcześniej czosnku i cebuli, doprawienie pieprzem, solą i ziołami, zabielenie całości śmietaną lub jogurtem albo podanie go z jajkiem sadzonym. Jednak to tylko podstawowa propozycja, bo szpinak można serwować na wiele sposobów. Świeży dodawać do sałatek. Jego młode, nieduże liście są chrupkie i bardziej wyraziste w smaku niż sałata. Wystarczy przed podaniem doprawić je sosem na bazie oliwy z oliwek, z dodatkiem soku z cytryny i odrobiną czosnku. Szpinak sprawdzi się też jako nadzienie do placków z ciasta kruchego i francuskiego, pierożków...
To małe, pękate babeczki. W zależności od dodanych składników staną się albo słodkim ciasteczkiem, albo wytrawną bułeczką. Muffiny to najszybsze ciastko świata. To pierwsze samodzielne wypieki małych kucharzy w Ameryce. Błyskawiczne w wykonaniu i bardzo smaczne. Świetny pomysł na deser dla zapracowanych. Mogą być na słodko albo wytrawne. Z owocami, orzechami, czekoladą, serem, ziołami, boczkiem lub szynką. Czym różnią się od zwykłych babeczek (cupcake)? Po pierwsze – przygotowaniem ciasta. W przypadku muffin najpierw oddzielnie miesza się składniki mokre (na przykład olej, mleko, jajka), osobno zaś suche (mąka, proszek do pieczenia). Ciasta się nie miksuje, nie wyrabia ani nie uciera. Aby się udało, trzeba je tylko na koniec razem szybko i niezbyt dokładnie wymieszać. Składniki na...
Fioletowa sprężysta skórka i gruszkowaty kształt wyróżniały go wśród innych warzyw na straganie. Kupiłeś go, bo skusił cię swoim nietuzinkowym wyglądem, a teraz nie wiesz, co z nim zrobić? O bakłażanie śmiało można powiedzieć: warzywo niespodzianka. Dlaczego? Nazywają go oberżyna, gruszka miłosna, jajko krzewiaste lub bakman. Patrząc na zastosowanie, myślimy o nim – warzywo, a tak naprawdę nim nie jest. W sensie botanicznym bakłażan to owoc, a dokładnie – jagoda. Botanicznymi zaskakującymi kuzynami oberżyny są m.in. ziemniak, pomidor, papryka, a co najciekawsze – tytoń! Ojczyzną bakłażana są Indie. Dzięki Maurom, którzy przez Bliski Wschód zawędrowali do Hiszpanii, poznali go Europejczycy. Podobnie jak ziemniak, bakłażan uprawiany był w Europie najpierw jako roślina ozdobna, a...
Najczęściej jadamy je na surowo – najlepiej, żeby były miękkie, dojrzałe i schłodzone. Melony pokrojone w kostkę lub plasterki są świetną przekąską. Sprawdzą się też jako deser i chłodnik. A zmiksowany miąższ dodany do drinków zrobi furorę na każdym przyjęciu. 
Trudno w to uwierzyć, ale słodkie melony należą do tej samej rodziny co ogórek, dynia czy cukinia. Choć kojarzą się raczej z klimatem tropikalnym, uprawia się je również w naszym kraju, i to od XVII w. Są dość wymagające, ale przy odrobinie wytrwałości można wyhodować je we własnym ogródku! Nazwa melon wywodzi się z języka greckiego od słowa melopepon, co oznacza „miękkie jabłko”. Na świecie istnieje wiele odmian melona, a w wyniku krzyżowania ciągle powstają nowe, różniące się między sobą wielkością,...
Lisica, liszka, lisiczka, stągiewka czy kurza noga – tak w różnych regionach nazywa się popularną kurkę. Sezon na kurki trwa od czerwca do października. Grzyby te znaleźć można zarówno w lasach iglastych, jak i liściastych (bukowe, grabowe i dębowe). Występują gromadnie wśród ściółki leśnej, ukryte pod mchem lub stertą suchych liści, tworząc tzw. czarcie kręgi. W zależności od miejsca występowania owocniki kurki mają barwę od bladożółtej po rdzawożółtą. Kapelusze młodych okazów są wypukłe, z wiekiem robią się coraz większe i coraz bardziej wklęsłe, by u dorosłych grzybów uzyskać lejkowaty, pofalowany kształt. W smaku kurka jest delikatna, korzenna – w starszych okazach można wyczuć pieprzną nutkę, stąd też wzięła się ich nazwa pieprznik jadalny. To właśnie smak i aromat sprawiają, że...

Pages