Wariant lotaryński

Gdyby istniał jakiś ranking niepopularności władców polskich, to z pewnością Stanisław Leszczyński znalazłby się w pierwszej trójce obok Walezjusza i Michała Korybuta. Niesłusznie. 

Mąż był to zacny, umysł niepospolity i jedyny, którego Polacy w wolnej elekcji dwukrotnie obierali monarchą. Gdyby jakimś cudem pospołu z Karolem XII i hetmanem Mazepą wygrał pod Połtawą, być może nosiłby przydomek Wielki albo przynajmniej Gospodarny, a Polska w XVIII wieku rozkwitłaby pod jego berłem niczym Lotaryngia, której był długoletnim królem. Ów prekursor Oświecenia (z którego nie redukował Boga), twórca idei trójpodziału władzy na długo przed Monteskiuszem i pradziadek trzech królów Francji nie miał szczęścia ani do historii, ani do literatury. Sienkiewicz, cwaniak, wydłubywał okresy w dziejach, w których mógł kończyć swe dzieła optymistycznie. „Za Sasów” i „Saskie ostatki”, w odróżnieniu od zrealizowanej jako film „Hrabiny Cosel”, należą do słabszych powieści