„E pluribus unum – z wielu jedno”. Powstanie Stanów Zjednoczonych

„Istnieje wolność społeczna i moralna, która czerpie siły w jedności i którą ochraniać winna władza. Jest to wolność czynienia bez lęku wszystkiego, co jest dobre i sprawiedliwe. Tej świętej wolności winniśmy bronić we wszystkich okolicznościach; dla niej, jeśli zajdzie potrzeba, winniśmy narazić nasze życie” – mówił w 1630 roku John Winthrop, jeden z założycieli nowej kolonii w Massachusetts, jej pierwszy gubernator. Przez następne sto z górą lat idea wolności coraz mocniej zakorzeniała się w mieszkańcach kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej, aż wreszcie stali się gotowi, by narażać dla niej życie. Wtedy powstały Stany Zjednoczone.

Hasło pierwszej, republikańskiej fazy rewolucji francuskiej brzmiało: „Wolność, równość, własność”. W nim streszczały się pragnienia nie tylko Francuzów, lecz także niemal wszystkich kształtujących się wówczas nowożytnych narodów Europy. Pragnienia te nie były abstrakcyjne: miały one realnie istniejący punkt odniesienia, strukturę społeczną