Droga do władzy

Po co jest nam potrzebna wiedza o historii? Markiz de Tocqueville, opisując powstawanie demokratycznego państwa w Ameryce, stwierdzał: „W całej historii, aż do starożytności, nie natrafiam na nic, co byłoby podobne do sytuacji, którą oto mam przed oczyma. Skoro zatem historia nie dostarcza wskazówek o tym, co czeka nas w przyszłości, zdani jesteśmy na błądzenie w ciemnościach”. Oto cel poznawania przeszłości: jej znajomość jest jak blask rozjaśniający mroki, które nie tylko utrudniają radzenie sobie ze skomplikowaną materią świata teraźniejszego, lecz także komplikują przygotowywanie się na dni nadchodzące.

Historia jest w stanie pouczyć nas praktycznie w każdej sytuacji, ludzkość bowiem wymyśliła już wszystko. Chociaż zmieniają się dekoracje, sztafaż, tła wydarzeń, komedia ludzka – jak określał to Honoré Balzac – pozostaje niezmienna. Historia zna wiele przypadków degenerowania się rządzących, przemiany dobrotliwych ojców narodu w krwawych tyranów, szlachetnych ideowców w