Pętla wokół Traugutta

10 kwietnia 1864 roku w ręce Moskali wpadł ostatni dyktator powstania styczniowego (de facto premier polskiego państwa podziemnego) Romuald Traugutt. Po upływie kilku miesięcy, 5 sierpnia, powieszono go na stokach warszawskiej Cytadeli, wraz czterema współpracownikami z Rządu Narodowego. W dobie agonii powstania los Traugutta, a także sposób prowadzenia śledztwa, skupiają w sobie jak w soczewce wszystko to, co wpisywało się w dzieje polskiej irredenty oraz rosyjskiego ucisku: od bohaterstwa jednych po miałkość i zdradę innych, od woli oporu przeciwko zaborcy po upiorne metody postępowania Moskali…

Śledztwo w sprawie Traugutta nadzorowali dwaj rosyjscy pułkownicy: oberpolicmajster Płaton Aleksandrowicz Fredericks oraz Fiodor Tuchołka, przewodniczący Komisji Śledczej i prezes Sądu Wojenno-Polowego. Do złapania polskiego przywódcy, a następnie osądzenia go, przyczyniło się kilka ich „sukcesów”, wśród których było zatrzymanie i przesłuchanie kilkorga dzieci i nastolatków, a