„Własną mocą wyzwolony”

Amerykanie o takich ludziach mówią „self-made man”: człowiek, który stworzył sam siebie. Zwrot ten opisuje postać wybitnego polskiego polityka chłopskiego pochodzenia niemal tak dobrze, jak będące tytułem słowa Wyspiańskiego. Witos skończywszy tylko czteroklasową szkołę elementarną, wydźwignął się na szczyty społeczne dzięki własnym zdolnościom i wytężonej pracy. Pracując od dzieciństwa w rodzinnym gospodarstwie, poznawał Ojczyznę i świat przez lektury: od poezji Reja i Kochanowskiego, po prozę Sienkiewicza i dzieła historyczne. Polityką zainteresował się jako nastolatek żyjący w Galicji pod berłem cesarza austriackiego, a w wolnej już Polsce był przywódcą jednej z najsilniejszych partii i trzykrotnym premierem rządu RP.

W roku 1860, w anachronicznej monarchii habsburskiej, rozpoczęły się procesy modernizacyjne. Ich efektem było przekształcenie państwa z absolutystycznego w dualistyczną – czyli austro-węgierską – monarchię konstytucyjną. Na ziemiach polskich – zagarniętych