Z marzeń i krwi

Słowacki do słowa Polska dodawał pytanie: ale jaka? – przypominając o długu szlachty wobec ludu i o tym, jaka w tym ludzie drzemie siła wciąż nieużywana dla Polski. Jakich mocy potrzeba, by stał się cud jedności? Stefan Żeromski po klęsce rewolucji liczył już tylko na cud nauki; w zakończeniu „Róży” ukazał działanie potężnej broni, która zabija wrogów, ale także szlachetnego bojowca. A Józef Piłsudski, który „nadpowietrzne” plany romantyków zaczął wcielać w życie – organizował bojówki i uczył Polaków zapomnianych komend wojskowych. Jego maksymą było: romantyzm celów – pozytywizm środków. Mówił i o wyścigu krwi, i o wyścigu pracy, i o wyścigu kultur – o walce na wszystkich frontach. Polska poetów Nim odpowiemy, co z testamentu poetów i z planów polityków udało się wcielić w życie w listopadzie 1918 r. – poświęćmy jeszcze kilka chwil uwagi Mickiewiczowi – to w jego dziełach, jak w testamencie, Polska przekazana została pokoleniom. I nie była to tylko kraina pól i