Stolica polskiego myślistwa i leśnictwa. Wokół zjazdu klubów „GP” w Spale

Myślistwo jest dzisiaj postrzegane jako krwawy i bezmyślny zwyczaj dla starszych, brzuchatych panów. Jeżeli chce się je jednak zrozumieć i podejść do niego inaczej, najlepiej zacząć w Spale. To tutaj przez 150 lat polowali cesarze, carowie, prezydenci i członkowie elity państwa.

Żubr to dziwny wybór jak na symbol miejscowości w województwie łódzkim, które przecież nie słynie z tego, że te największe polskie ssaki w tej części Polski swobodnie hasają. Z pomnikiem tego zwierzęcia w Spale łączy się jednak piękna historia, która sprawia, że dużo łatwiej zrozumieć charakter tego miejsca. Czterotonowa rzeźba króla puszczy stoi dzisiaj w centrum Spały, chociaż nie zawsze tak było. Pierwotnie pomnik stał bowiem na terenie Puszczy Białowieskiej, gdzie upamiętniał pierwsze carskie polowanie na tym terenie, w 1860 r., podczas którego „monarcha raczył ubić – i to jednym strzałem – wyjątkowego żubra samca”.
Żeliwny odlew żubra naturalnej wielkości został wykonany w fabryce Ogariowa w Petersburgu według projektu znanego węgierskiego artysty Mihálya Zichyego. Monument stał sobie spokojnie w tym miejscu przez blisko 50 lat, do I wojny światowej, gdy wycofujący się Rosjanie z osobistego rozkazu cara Mikołaja II zabrali rzeźbę w głąb Rosji. W 1915 r. przewieziono posąg do Moskwy.
Żubr jednak nie został przez Polaków zapomniany i zaraz po wojnie Polacy wystąpili o zwrot rzeźby na mocy traktatu o zwrocie zagrabionych dzieł sztuki. To chyba jeden z niewielu przypadków, gdy Rosjanie nie zachowali się jak paser i zwrócili rzeźbę. Ta stanęła w 1924 r. na dziedzińcu Zamku Królewskiego. W 1928 r. prezydent Ignacy Mościcki zadecydował o przeniesieniu rzeźby do Spały, w której znajdowała się prezydencka rezydencja myśliwska. W czasie transportu rzeźba została uszkodzona i do dzisiaj za głową żubra widać ślady lutowania. Posąg przetrwał w tym stanie II wojnę światową (Niemcy chcieli przewieźć go do Berlina, ale zawiodła ich logistyka) i komunizm. W...
[pozostało do przeczytania 80% tekstu]
Dostęp do artykułów: