To nie pałka, lecz wskazówka. Raport o czytelnictwie 2019

Katolicy mają Boże Narodzenie i Wielkanoc, Żydzi – Chanukę i Święto Namiotów. Nasza inteligencja ma inne święto: coroczną lekturę raportów o czytelnictwie w Polsce. Lekturę szybką i nierzadko dotkniętą pochopnymi i stronniczymi wnioskami.

Tylko trochę ironizuję, bo przygotowywane przez Bibliotekę Narodową raporty o czytelnictwie są cenne i potrzebne – jak każda forma wspólnotowej samowiedzy. Ale warto zadać sobie pytanie, czy zbyt często nie służą do pomstowania na społeczeństwo i regularnego ogłaszania, że stajemy się narodem wtórnych analfabetów? Tu czytelnik liberalnych mediów dodałby niechybnie: „oczywiście głosujących na PiS”. To jest najsmutniejsze w dyskusjach o kulturze, że często mają one po prostu ujawnić ludzi niekulturalnych, czyli światopoglądowo obcych „tym oczytanym”.

Gabinet krzywych luster
Specyficzny sposób, w jaki dyskutuje się o raportach o czytelnictwie, nie umyka ich autorom. – Osoby biorące udział w takich dyskusjach, autorytatywnie wypowiadający swoje sądy, zazwyczaj nie czytają raportów, opierając swoją wiedzę na krótkich komunikatach prasowych publikację tych raportów poprzedzających – mówi „Gazecie Polskiej” dr Roman Chymkowski, współautor raportów o polskim czytelnictwie, kierownik Pracowni Badań Czytelnictwa w Bibliotece Narodowej i pracownik naukowy Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Naukowiec zaznacza, że mamy silną pokusę, żeby badać czytanie raportów o czytelnictwie przez tych, którzy o czytelnictwie publicznie się wypowiadają. Trudno odmówić racji tym stwierdzeniom: niemała część debat publicznych przypomina trochę spektakl w gabinecie krzywych zwierciadeł, gdzie źródłem wiedzy są informacje i opinie mocno już przetrawione przez medialnych ekspertów. A że opiniotwórcza inteligencja jest przede wszystkim liberalno-lewicowa, więc to w jej lustrach Polacy chcąc nie chcąc przeglądają się najczęściej. I jeszcze jedna ważna uwaga metodologiczna dr....
[pozostało do przeczytania 62% tekstu]
Dostęp do artykułów: