Nasz człowiek w Tokio. Wacława Jędrzejewicza życie niebanalne

O Wacławie Jędrzejewiczu (1893–1993), ministrze wyznań religijnych i oświecenia publicznego II RP, wybitnym historyku i jednym z założycieli Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, można powiedzieć wiele, ale na pewno nie to, że jego trwające sto lat życie było nudne.

Ten piłsudczykowski nestor, jedyny człowiek z otoczenia marszałka, który doczekał powstania III Rzeczypospolitej, przeżył wiele przygód: w czasie I wojny światowej służył w legionach, potem stanął, by bronić Polski przed bolszewikami. Gdy ucichły wystrzały karabinów, kontynuował walkę przeciw Sowietom, pełniąc w randze majora funkcję szefa Wydziału Ewidencyjnego II Oddziału Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Biorąc udział w wielkiej grze wywiadów, zapoznał się z japońskim attaché wojskowym w Warszawie – majorem Yamawaki Masataką, którego głównym zadaniem w Polsce było zbieranie informacji o zagrażającej Japonii Rosji Sowieckiej. Obaj panowie rychło się zaprzyjaźnili, choć dość szybko Yamawaki został awansowany i odwołany do Japonii. Wkrótce potem Jędrzejewicz znalazł się w tarapatach, bowiem nowy minister spraw wojskowych generał Władysław Sikorski postanowił urządzić czystkę w wywiadzie. W jej wyniku usunięto oficerów związanych z Piłsudskim. Nasz bohater miał wyjątkowego pecha – dostał przydział na stanowisko attaché wojskowego w odległym od Polski kraju – ojczyźnie swego japońskiego przyjaciela. Na pociechę awansowano go na podpułkownika. Jako pierwszy polski attaché wojskowy w Japonii miał Jędrzejewicz nie tylko reprezentować II RP, lecz także budować kontakty między wywiadami obydwu krajów. Przed wyjazdem zaopatrzono go w komplet map i danych wywiadowczych dotyczących Rosji Sowieckiej, które przekazać miał Japończykom. Nim wyruszył w drogę, został wezwany przed oblicze marszałka Józefa Piłsudskiego, który jako przewodniczący Kapituły Orderu Virtuti Militari powierzył mu jeszcze jedną misję – zabranie 51 orderów dla japońskich oficerów najbardziej zasłużonych w...
[pozostało do przeczytania 75% tekstu]
Dostęp do artykułów: