„To jeszcze mało, to jeszcze nie wystarcza”. Opowieść o tej, która ratowała Żydów podczas wojny

Protestowała całe życie – przeciw atakom na Kościół, przeciwko germanizacji Śląska, przeciwko bolszewikom, wreszcie – przeciwko prześladowaniu i mordowaniu Żydów. Tylko w swojej obronie nie protestowała. „Zęby moje, zawsze liche – spotkał najbardziej honorowy koniec” – napisała po przesłuchaniu na Szucha.



Zofii Kossak można wznieść pomnik w panteonie zasłużonych kobiet polskich za same dokonania sprzed 1939 r. Pochodziła przecież ze ścisłej elity, wnuczka malarza Juliusza Kossaka, bratanica Wojciecha, była blisko spokrewniona z Magdaleną Samozwaniec i Marią Pawlikowską-Jasnorzewską. Jej gwiazda zabłysła po 1919 r., gdy spisała swoje wołyńskie doświadczenia z najazdem bolszewików i przemianami społecznymi wywołanymi podżeganiem tamtejszej ludności do buntu i zabójstw. Książka „Pożoga” do dziś stanowi wspomnieniowe studium nad tym, jak komuniści wykorzystywali najniższe instynkty ludzkie, aby burzyć ład społeczny. Tak Zofia Kossak stała się pisarką ujmującą się za ofiarami każdej przemocy. Jej pióro popełniało dzieła od wybitnych, jak trylogia „Krzyżowcy”, w której zawarła losy rycerstwa uczestniczącego w krucjatach, po dość schematyczne „Legnickie pole”, poświęcone średniowiecznej bitwie Henryka Pobożnego z Tatarami. Właśnie śląski motyw w twórczości pisarki stał się powodem, dla którego tak bardzo znienawidzili ją Niemcy. Od pierwszych dni okupacji poszukiwało jej gestapo – za twórczość udowadniającą polskość Śląska i zbrodniczość niemieckiej polityki na tych ziemiach.

Sto wpadek Zofii Kossak
Fakt, że Zofia Kossak ps. „Weronika”, „Ciotka”, została aresztowana dopiero 25 września 1943 r., że zdążyła zorganizować tak wiele przedsięwzięć konspiracyjnych i wreszcie współzałożyć Komitet Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty, zakrawa na cud. Pisarka tak niefrasobliwie podchodziła do zasad konspiracji, że wielokrotnie była w rękach niemieckich – przez blisko 4 lata przez dziwne przypadki unikała...
[pozostało do przeczytania 76% tekstu]
Dostęp do artykułów: