Jak Polska powinna zdekomunizować Europę Wschodnią

Od 200 lat polska publicystyka powtarza, że ciężki nasz los między Niemcami a Rosją, a trudno pogodzić się z narodami dawnej Rzeczpospolitej. Dwa wieki biadolenia i ledwie kilka koncepcji na połatanie dziur w Europie Wschodniej. A przecież czeka na nas wielkie wyzwanie – dekomunizacja regionu.

Sami borykając się z niuansami dekomunizacji w labiryncie bieżących kontrowersji, gubimy czasem cel zasadniczy. Będziemy się spierać, czy Leon Kruczkowski był bardzo czy tylko trochę komunistą i czy ulice nadal powinny nosić jego imię, będziemy komentować każdą nasyconą oburzeniem rosyjską zajawkę na usunięcie pomnika Armii Czerwonej i będziemy rwać włosy z głowy, czy ambasador Przyłębski, będąc tajnym współpracownikiem, donosił, że koledzy czytają samizdaty, czy tylko że jedzą mięso w piątek. I to permanentne napięcie nad sprawami jednak nie pierwszej wagi sprzyja wytwarzaniu mgły informacyjnej, w której schować się mogą większe bastiony postkomunizmu. Nie dajmy się porwać przekonaniu, że dekomunizacja to doraźna pałka polityczna, albo że jakieś partyjne koterie na tym zyskają lub stracą – dziedzictwo Sowietów to nowotwór dla świata, a gdy rak toczy nam całe organy, nie myślmy tylko o tym, że nam wypadają włosy.

Gorsza rasa na wschód od Łaby
Postkomunizm to coś więcej niż betonowe pomniki i partyjna nomenklatura w biznesie, administracji i polityce. Prób opisania, co się dzieje z tworzeniem homo sovieticus, podejmowało się wielu intelektualistów, a żadne z ich rozważań nie jest uznane za kompletne. Jadwiga Staniszkis wskazała m.in. na problemy z mentalnością, z nieumiejętnością podejmowania decyzji, z niewydolnością władzy i niesterownością państwa (które przecież „istnieje tylko teoretycznie”). Zdzisław Krasnodębski ocenił, że postkomunizm wywołał serwilistyczny pęd za adoptowaniem wszystkich zachodnich wzorców, nawet tych, które do naszych realiów nie przystają. Ryszard Legutko stwierdził, że PRL wypłukał z nas...
[pozostało do przeczytania 71% tekstu]
Dostęp do artykułów: