Ożywić dawno zaschłą krew i grozę. Zagłada, pieniądze i sumienie

„Porządek dnia” Érica Vuillarda jest jedną z głośniejszych książek w Polsce. Polski przekład ukazał się jednak kilka lat po tym, jak powieść francuskiego autora zdobyła prestiżową Nagrodę Goncourtów. To wymowne – tak jakby wydanie książki odświeżającej pamięć o „banalności zła” niemieckiego totalitaryzmu wymagało nad Wisłą cywilnej odwagi. I odpowiedniej koniunktury geopolitycznej.

II wojna światowa jeszcze nie wybuchła. Vuillard pokazuje hitlerowców jako tych, którzy usiłują podporządkować sobie Niemcy i przekonać Europę do swoich roszczeń. Pierwsze sceny powieści rozgrywają się w lutym 1933 roku. Adolf Hitler spotyka się z niemieckimi potentatami przemysłowymi. Francuski pisarz przedstawia tamtą scenę, ale wcześniej przypomina – na przykładzie Wilhelma von Opla – że to ludzie głęboko zanurzeni w historii Niemiec. Kwintesencja niemczyzny, jej gospodarczych triumfów, wspieranych przez dekady i stulecia wolą państwa. „Jesteśmy w panteonie przemysłu i