„Ribbentrop–Mołotow” roku 1772. Tajny akt porozumienia rozbiorowego między Prusami i Rosją

Punktem odniesienia dla kwestii wybuchu II wojny światowej jest pakt Ribbentrop–Mołotow oraz jego tajny protokół stanowiący umowę niemiecko-sowiecką – podstawę kolejnego rozbioru Polski. Podobny „tajny protokół” stanowił część umowy prusko-rosyjskiej z 19 lutego 1772 roku – i był preludium dla dokonania trzech rozbiorów i unicestwienia Rzeczypospolitej. Właśnie mija ponura 250. rocznica jego podpisania w Petersburgu.

Czasem lektura tekstów źródłowych: listów, urzędowych relacji czy aktów państwowotwórczych mówi więcej niż najlepiej nawet napisane opracowania i analizy. Kontakt z językiem, formą, użytymi wyrażeniami – to także ważne doświadczenie. Wystarczy do ręki wziąć zapisy takich pięknych dokumentów, jak choćby te budujące Unię Polsko-Litewską, by zachwycić się myślą, ideą, wartościami, które leżały jej podstaw. Wartości bywają trudnym elementem analizy historycznej, która zasadza się na obserwacji zdarzeń, uczynków, faktów, myśli, dialogów, relacji.