Herbert, ten melancholik, co się od nas izoluje

W maju 1968 r. do Polski przybył szwedzki poeta, eseista, krytyk literacki Anders Österling. Jednak to nie jego dorobek literacki spowodował, że ta wizyta zelektryzowała polski światek literacki, tylleczko członkostwo poety w Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk w Sztokholmie, która przyznawała corocznie Nagrodę Nobla

Österling był członkiem Akademii od roku 1919, a w latach 1941–1964 jej stałym sekretarzem. Jego wpływ na wybór laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie literatury był ogromny. Przykładem może być choćby ośmiokrotnie wcześniej nominowany John Steinbeck, za którego kandydaturą w roku 1962 optował szwedzki literat, czy Bertrand Russell, laureat z 1950 r., którego nazwał on „jednym z najbłyskotliwszych przedstawicieli racjonalizmu i humanizmu, nieustraszonym bojownikiem o wolność słowa i wolność myśli na Zachodzie”. Jednocześnie kandydaci krytykowani przez niego wielokrotnie przepadali podczas głosowania. Tak było chociażby z kandydaturą Johna Ronalda Reuela Tolkiena w 1961 r. Podobnie negatywnie zaopiniowana została przez Österlinga kandydatura Stefana Żeromskiego, który miał szansę na przyznanie Nagrody Nobla w latach 1921–1924. Szwed potwierdził wówczas, że Żeromski wzbudzał w gremiach Akademii obawy „jako wybitnie nacjonalistyczny pisarz”.
Wizyta Österlinga w Polsce była świadectwem, że jednym z kandydatów do tej nagrody w dziedziny literatury był obywatel Polski.
Z pełnymi honorami i gościnnie
Tak jak w wielu przypadkach przyjazdu do PRL-u zagranicznych gości, nad zabezpieczeniem wizyty czuwali funkcjonariusze MSW. Dzięki kilku notatkom sporządzonym przez płk. Stanisława Smolnika, zastępcę dyrektora Departamentu II MSW (ds. kontrwywiadu), dla płk. Józefa Pielasy, wicedyrektora Departamentu III MSW (ds. walki z działalnością antypaństwową w kraju), możemy poznać przebieg i cel podróży szwedzkiego literata oraz nastroje środowiska literackiego w Polsce.
Plan wizyty Österlinga przewidywał spotkanie 6...
[pozostało do przeczytania 69% tekstu]
Dostęp do artykułów: