Czas żuru i śledzia

Tradycja postna miała przede wszystkim za zadanie wyciszyć ludzi i pomóc im się skupić na modlitwie. Pusty żołądek otrzeźwiał umysł, uspokajał, a w swojej symbolice miał być pokutą za grzechy popełnione w minionym roku.

Żyjemy w czasach dobrobytu, przepychu i wszechogarniającej kultury konsumpcji. Wielu Polaków niechętnie rezygnuje z dobrego jedzenia i wygodnego życia. Dlatego coraz mniejszą wagę przywiązujemy do godnego obchodzenia Wielkiego Postu. Dla naszych przodków był to jednak czas naprawdę szczególny. Przez sześć tygodni powstrzymywali się od dobrej strawy, używek i wszelkich rozrywek. Instrumenty muzyczne zamykano w komodach i pomieszczeniach gospodarczych na klucz, aby przez przypadek nikt nie chwycił za instrument. Dzieci karano za głośne zachowanie i śpiew. Imprezy, potańcówki czy nawet zwykłe spotkania towarzyskie postrzegano jako profanację. Jedyne zebrania, jakie w czasie Wielkiego Postu miały miejsce, związane były ze wspólną modlitwą. W domach ziemiańskich organizowano też czytanie Pisma Świętego. Po trzech tygodniach postu odbywały się półpościa. Młodzi ludzie biegali w tym czasie po wsiach i miasteczkach z kołatkami i obsypywali panny popiołem. Niejednokrotnie na froncie domostw rozbijano też gliniane naczynia wypełnione popiołem. W Wielki Piątek dzieci okładano świeżymi, wierzbowymi witkami na pamiątkę „bożych ran”. Na stołach pojawiały się w tym okresie typowe dla tego czasu dania. Na pierwszym miejscu znajdował się żur i śledzie. Podawano też ziemniaki, brukiew i rzepę. Wśród postnych dań były także kasza i soczewica, popijane zsiadłym mlekiem. W Wielkopolsce królowały pyry z gzikiem, czyli ziemniaki ze specjalnie przygotowanym białym serem. W centralnej Polsce jadano zupę gramatkę z piwa, żytniego chleba i kminku. Na kresach przyrządzano zaś zupę dziadowską z ziemniaków, cebuli i maślanki. Często spożywano po prostu suchy chleb i popijano cienkim piwem lub wodą. Na tydzień przed Niedzielą Palmową obowiązywał zakaz...
[pozostało do przeczytania 28% tekstu]
Dostęp do artykułów: