Pióro. Autobiografia literacka (fragmenty)

Nigdy nie mówił o wojnie, okupacji. Dowiedziałem się przypadkiem od poety Jerzego Ficowskiego, że w jednym plutonie walczyli w powstaniu warszawskim. Adam został ciężko ranny, odznaczony Krzyżem Walecznych za odwagę. Po powstaniu przebywał w obozie jenieckim, wyzwolili go Anglicy. Chart – tak nazywał go Janusz Szpotański, zwany przez przyjaciół Szpotem, z którym Adam pozostawał w bliskich stosunkach. Szpot był niskim, chudziutkim człowieczkiem o trójkątnej twarzy i bystrych, złośliwych oczkach. Jego głos brzmiał rechotliwie, jakby szyderczo. Typowy inteligencik, okularnik. Erudyta, znawca filozofii i literatury niemieckiej, szachista, koneser muzyki klasycznej. Obaj z Adamem słuchali godzinami nagrań z kolekcji płyt, które kupowali za ostatnie pieniądze. Sesje muzyczne odbywały się na Saskiej Kępie przy Berezyńskiej, gdzie mieszkał Adam z matką. Obaj ze znawstwem oceniali jakość nagrań i wirtuozerię dyrygentów. Adam w przerwach wygrywał melodyjki na egzotycznych piszczałkach i fletach z Indii; był to prezent od Wilka Macha. Z tej muzyki stworzył niepokojący podkład muzyczny do filmu „Kanał”.



Moja znajomość ze Szpotem stawała się coraz bliższa. Był naprawdę wolny. Studia rozpoczęte za Stalina przerwane zostały z hukiem, powodem była jego nieprawomyślność polityczna wyrażana głośno i dosadnie. Do studiów powrócił w okresie październikowego rozluźnienia obręczy. Miał zadatki na błyskotliwego naukowca, literaturoznawcę, eseistę. Dorywczo pracował nad jakimiś tekstami z historii literatury dla wydawnictwa, opracowywał pisma Irzykowskiego, swego ulubionego krytyka literackiego z międzywojnia. Coś tłumaczył z niemieckiego. Był instruktorem szachowym w domu kultury, grał w szachy na pieniądze. Zapowiadał się jako wybitny talent w tej dziedzinie.

Najpełniej wyżywał się w rymowanych pamfletach, kupletach i satyrach o partyjnych bonzach, bezpieczniakach i wysługujących się władzy artystach, których nazywał gęgaczami. Utwory recytował z...
[pozostało do przeczytania 70% tekstu]
Dostęp do artykułów: