Cisza i wołanie cmentarzy. Cmentarze w polskiej historii i tradycji

Coementerium to po łacinie miejsce snu, odpoczynku. Już w rzymskim Prawie XII Tablic cmentarze uznane zostały za miejsca święte i nietykalne. Chrześcijaństwo, rozwijające się w obrębie działania prawa i obyczaju rzymskiego, uznawało poświęcony cmentarz za miejsce azylu, chronione immunitetem kościelnym. Za przyczyną dwóch sąsiadujących ze sobą w kalendarzu świąt – Wszystkich Świętych oraz Zaduszek – jak i naszej burzliwej historii, w której śmierć dla Ojczyzny, w obronie najważniejszych wartości, stała się zjawiskiem naturalnym i powszechnym, a jednocześnie cennym i cenionym, cmentarze są dla Polaków miejscami wyjątkowymi.

A jeśli komu droga otwarta do nieba, Tym, co służą ojczyźnie. Wątpić nie potrzeba, Że co im zazdrość ujmie, Bóg nagradzać będzie, A cnota kiedykolwiek miejsce swe osiędzie. 

– pisał Jan Kochanowski. Cmentarze zajmują w polskiej kulturze miejsce szczególne z innych jeszcze powodów. Te funkcjonujące tu i teraz w formie materialnej,