13 kwietnia 1940 roku

Tytułowa data to początek drugiej wielkiej wywózki Polaków na Wschód. Na rozkaz przywódców sowieckiego państwa deportowano około 61 tys. ludzi – przede wszystkim rodziny osób „przesiedlonych” w lutym, w większości kobiety i dzieci. 

Transporty kierowano tym razem nie na północ, lecz na południe azjatyckiej części ZSRS, do Kazachstanu. Podczas czterech wielkich deportacji, które trwały do czerwca 1941 roku, Sowieci zesłali na nieludzką ziemię łącznie od 1,5 do 2 mln Polaków. Pod tymi suchymi, acz znamiennymi liczbami kryją się tragiczne losy łagierników. Pracowali często po pas w śniegu lub w zatęchłych szybach kopalnianych, w potwornych warunkach sanitarnych, higienicznych i klimatycznych (zimą wielkie mrozy, latem upały z wszechobecnymi meszkami i komarami), bez choćby minimalnych zabezpieczeń i opieki zdrowotnej. Umierali albo tracili zdrowie z wycieńczenia, zimna i głodu. To jedna z największych zbrodni dokonanych na Polakach w latach 1939–1945. Szkoda