Smutny popiół zapomnienia – czyli o pojednaniu chrześcijańskim

Malował piórem ognistą atmosferę konfederacji barskiej. Walki z Kreczetnikowem i Hajdamakami. Rzezi religijnej, w której z rąk prawosławnych zginęły dziesiątki tysięcy polskich katolików. Głównym bohaterem dramatu uczynił niezwykłą postać – proroka, wieszcza, duchowego ojca konfederatów – karmelitę Marka Jandołowicza. W XIX w. znaną prawie każdemu. Teraz – pewnie nielicznej garstce. Słowacki, pisząc o czasach konfederacji barskiej, wiedział, że czytelnicy będą znali realia. Że zrozumieją, gdzie i dlaczego rzecz się dzieje, o kim i o czym będzie mowa: operował takim zestawem pojęć i symboli, który był po prostu zrozumiały dla odbiorców. Sam także czytał i rozumiał, co przekazują mu inni. Gdy otwierał swoją ulubioną „Iliadę” w tłumaczeniu Franciszka Dmochowskiego, już na pierwszych kartach znajdował wersety: „Od kogóż tey niezgody pożar zapalony? / Od Feba, co go Jowisz z pięknej miał Latony” oraz przypis do nich, który umieścił tłumacz. Dzisiejszemu czytelnikowi może się on wydawać zaskakujący: „Nie objaśniają się tu rzeczy powszechnie z Mitologii znane”. I koniec. Dmochowski uznał, że dziewiętnastowieczny, wykształcony przecież w stopniu podstawowym czytelnik zna greckie mity i bez trudu rozpozna, także w przyjętej wtedy rzymskiej wersji nazewniczej, kto zacz Feb, a kim była Latona. Po cóż więc tak proste rzeczy wyjaśniać? Słowacki, podobnie jak Dmochowski, operował postaciami, symbolami, archetypami, tworząc postaci Mazepy, kordianowego „Winkelrieda Narodów” czy księdza Marka. Do jego utworów, tak jak i do tekstów Mickiewicza, Norwida, Wyspiańskiego, można by dodać podobny przypis – „Nie objaśniają się tu rzeczy powszechnie z Mitologii polskiej znane”.

Co i komu mają wybaczać Polacy

Kiedy Patriarcha Kościoła Prawosławnego Cyryl podpisał wraz z arcybiskupem Michalikiem list intencyjny w sprawie „pojednania”, użyli oni bliźniaczego zabiegu. Ładnym retorycznym frazesem, zbudowanym na podstawowych prawdach ewangelicznych...
[pozostało do przeczytania 82% tekstu]
Dostęp do artykułów: