PESEL – system totalnej inwigilacji

Pułkownik Roman Warski, prawdziwy twórca systemu PESEL, zaczynał pracę w MBP w 1952 roku i kilkakrotnie służbowo dokształcał się w ZSRS. Ewa Gawor dziękowała mu za to, że służył jej „fachową radą” przy pisaniu pracy dyplomowej zatytułowanej „Zasady wykorzystania i eksploatacji systemu PESEL w praktyce operacyjnej”. Niezależnie od tego, czym dzisiaj jest system PESEL, to właśnie o to w nim chodziło: o włączenie go do praktyki operacyjnej służb – mówi dr hab. Sławomir Cenckiewicz, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego. Rozmawia Piotr Lisiewicz

Ewa Gawor ogłosiła, że jest dumna, iż pracowała przy systemie PESEL, który funkcjonuje do dziś i wszyscy z niego korzystają. Tymczasem geneza tego systemu sięga Marca 1968 i planów inwigilacji buntującej się inteligencji, czemu miał służyć system Magister, gromadzący informacje o osobach z wyższym wykształceniem. Jak narodził się ten pomysł?
Podporucznik Ewa Gawor jest dzisiaj dumna z pracy w Departamencie PESEL MSW, ale przecież między 3 marca 1990 (kiedy odeszła z MSW) a 12 sierpnia 2018 roku (kiedy po raz pierwszy pojawiła się informacja o jej pracy w MSW), zupełnie się tym nie chwaliła. Do ostatnich dni nie sposób było znaleźć jakichkolwiek informacji o jej służbie w MSW, zaangażowaniu w działalność PZPR-owską, ukończonych studiach resortowych w Legionowie, związkach rodzinnych z ludźmi tajnych służb, a nawet zmienianych nazwiskach. Mam zatem wątpliwości co do tej dumy.   

Jakie informacje zawierał system Magister?
Nie przywiązywałbym większej wagi w kontekście ppor. Gawor akurat do tego systemu, a w zasadzie podsystemu informatycznego „Magister” (rejestr osób z wyższym wykształceniem), chociaż potwierdzam, że jest on jednym z elementów budowanego po 1967 roku elektronicznego gromadzenia informacji w ramach Ośrodka Elektronicznego Przetwarzania Informacji przy Zakładzie Techniki Specjalnej MSW (powstałym w 1965 roku). I właśnie z...
[pozostało do przeczytania 78% tekstu]
Dostęp do artykułów: