Mała drzewina z Katowic. Represje za oddawanie hołdu zastrzelonym górnikom

27 stycznia 1982 r. w nocy milicyjny samochód, który od ponad miesiąca stał przy bramie wjazdowej do kopalni „Wujek”, odjechał. Chwilę później pojawiło się tam trzech mężczyzn. Podeszli do krzyża ustawionego przez górników 16 grudnia 1981 r. w miejscu, w którym czołg staranował ogrodzenie i otworzył przejście zomowcom na plac przed kotłownią. Załadowali go do auta i odjechali. Wkrótce patrol wrócił na swoje miejsce. Skradzionego krzyża nigdy nie odnaleziono.


O tym, że ktoś sprofanował i skradł krzyż, pierwsi dowiedzieli się ci, którzy skończyli nocną szychtę. Na rannej zmianie podjęto decyzję, że jeżeli krzyż nie stanie na swoim miejscu, to załoga „Wujka” zastrajkuje. Władza ugięła się i zezwoliła górnikom na wykonanie nowego krzyża. Ten drugi krzyż był o wiele grubszy, bo powstał z dębowych prowadnic szybowych (wzdłuż których porusza się górnicza winda, czyli „szola”).

Sprofanowany krzyż
Krzyż przy kopalni „Wujek” stał się w Katowicach wyjątkowym miejscem, tak jak krzyże w Gdańsku i Poznaniu. Jest symbolem śmierci tych, którzy odważyli się przeciwstawić komunistycznemu totalitaryzmowi. Ten skromny, drewniany krzyż, nazwany przez poetę Mariana Sworznia „małą drzewiną z Katowic”, był i jest pomnikiem Dziewięciu Górników z „Wujka”.
Gdy wybuchł stan wojenny, załoga „Wujka” zastrajkowała, aby bronić przewodniczącego zakładowej Solidarności, aby zakończono stan wojenny, zwolniono wszystkich internowanych oraz aby władza przestrzegała porozumień zawartych rok wcześniej w sierpniu i we wrześniu. Tym samym słowo Solidarność nabrało wyjątkowego znaczenia. Było nie tylko nazwą niezależnego i samorządnego związku zawodowego, ale oznaczało jeszcze coś więcej – ludzką Solidarność. W jej imię właśnie Dziewięciu Górników zapłaciło cenę najwyższą. Dwudziestu trzech kolejnych zostało postrzelonych przez funkcjonariuszy plutonu specjalnego ZOMO, a dziesiątki innych zagazowano i pobito. Trzydziestu pracowników...
[pozostało do przeczytania 77% tekstu]
Dostęp do artykułów: