Poezja września. Ogień i wolność

W dziejach polskich 1 i 17 września to daty tragiczne, jak wciąż niezabliźniona rana. Nic dziwnego, że głęboko zapisały się w naszej kulturze, stały się kolejnym, płonącym żywym ogniem doświadczeniem artystycznym, narodowym, duchowym. „Za tę dłoń wyciągniętą nad Polską – kula w łeb” – to 1 września i „Bagnet na broń!” Władysława Broniewskiego; „Moja bezbronna ojczyzna przyjmie cię najeźdźco” – to późniejszy znacznie Zbigniew Herbert z wierszem „17 IX”.

Władysław Broniewski opublikował „Bagnet na broń!” na początku kwietnia w piśmie „Czarno na białym”. Bodaj najsłynniejszy polski wrześniowy wiersz XX wieku, dla powojennych pokoleń stał się edukacyjną sztampą. Rocznicowe, szkolne akademie, obchodzone (a nie „świętowane” – wbrew mniemaniu pewnego politycznego wykształciucha z Koalicji Obywatelskiej!) 1 września przez dekady w powojennej Polsce, zrobiły z gniewnego, bojowego okrzyku wierszyk z apelu. „Bagnet na broń!” wciąż budzi emocje, gdy się w niego wczytać – słychać w nim