Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Marek był mistrzem formy krótkiej, malarzem zwyczajności, która pod jego piórem stawała się nadzwyczajna

Na pogrzebie Marka Nowakowskiego nie było ministra kultury, prezesa Stowarzyszenia Pisarzy Polskich ani prezydenta miasta, którego był piewcą.
W ostatniej drodze największemu z polskich prozaików towarzyszyli przyjaciele i czytelnicy. Biorąc pod uwagę to, co zdarzyło się później, można powiedzieć – tak odbył się pogrzeb polskiej przyzwoitości. „Jeden księgami zapchał biblioteki, drugi fraszką błysnął i świeci przez wiekPi” – powiada klasyk. Marek był mistrzem formy krótkiej, malarzem zwyczajności, która pod jego piórem stawała się nadzwyczajna. Już po jego śmierci pojawiły się dwie książki będące poniekąd komentarzem zamkniętego życiorysu. „Okopy świętej Trójcy” to cykl rozmów, jakie dla „Tygodnika Solidarność” przeprowadził z pisarzem Krzysztof Świątek. Rozmów zaskakujących aktualnością i wspaniałą polszczyzną – Nowakowski bowiem równie dobrze mówił, jak pisał. Znajdujemy tam namiętny dyskurs o Polsce posmoleńskiej, o atrofii etosu polskiego inteligenta, o demoralizacji „nowej klasy”, o patriotyzmie i nihilizmie, o Salonie i bezrobotnych z Psich Głów, i o Warszawie bez warszawiaków... Pełno też wycieczek w przeszłość, konterfektów ludzi niezłomnych i niezwyczajnych – Kisiela, Tyrmanda, Himilsbacha, Herlinga Grudzińskiego. I – jak to u Marka – dużo podziwu dla kolegów wybitnych i milczenie o skundlonych.
Druga pozycja – „Dziennik podroży w przeszłość” – jest fragmentem autobiografii obejmującym lata 40. i początek lat 50. Okres dojrzewania i próby inicjacji twórczej i moralnego wyboru. Szczerość i plastyczność sprawia, że czyta się to jak czystą beletrystykę. Nowakowski otwiera przed nami nadzwyczajny fotoplastikon obrazów i zdarzeń, ludzi i ich dylematów, życiorysów niedokończonych, smaków i zapachów utrwalonych w kadrze pamięci. Wątkiem przewodnim jest własne życie, proces stawania się człowiekiem prawym i dochodzenie...
[pozostało do przeczytania 31% tekstu]
Dostęp do artykułów: