Za wolność, całość, niepodległość

Wokół polskich prób wydobycia się z otchłani upadku, w której potężna niegdyś Rzeczpospolita pogrążała się od końca XVII wieku, rozwinęła się międzynarodowa i krajowa gra polityczna. Chociaż może lepiej byłoby powiedzieć, że stała się Polska przedmiotem intryg ludzi bez honoru, podobniejszych bardziej do pospolitych rabusiów obdzierających podróżnych na gościńcach, niż do koronowanych głów i dyplomatów. Nie była już Rzeczpospolita państwem, o względy którego zabiegały najpotężniejsze dwory europejskie. Wykaz błędów i wad społeczeństwa szlacheckiego przypominał katalog grzechów śmiertelnych i ciężkich – od pychy począwszy, przez egoizm stanowy oraz pogardę dla słabszych i uboższych, po zwykłą chciwość. Wyraźnie zepsucie polskiej „elity” politycznej widział Stanisław Staszic, a swe refleksje zawarł w dziele „Przestrogi dla Polski”, wydanym w czasie obrad Sejmu Czteroletniego. Żyła jednak wciąż w Polakach jedna cnota, która w drugiej połowie osiemnastego stulecia dawała nadzieję na