Świat

Jacek Laskowski
Kolejny socjalistyczny miraż Po objęciu władzy nowy prezydent znacjonalizował kluczowe sektory gospodarki – przemysł naftowy, energetyczny, górnictwo, niekiedy nie wypłacając nawet odszkodowań wywłaszczonym przedsiębiorcom. Znacząco podniósł płacę minimalną. Rozpoczął rozdawanie ziemi bezrolnym chłopom. Podobnie jak Hugo Chavez skorzystał z międzynarodowej koniunktury surowcowej. Dzięki niej kilkukrotnie zwiększył dochody eksportowe, przy jednoczesnym utrzymaniu niskich subsydiowanych cen na rynku krajowym. Pod niektórymi względami znalazł się w czołówce światowego socjalizmu. W ubiegłym roku upaństwowił system ubezpieczeń, równocześnie obniżając wiek emerytalny do 58 lat. Na polu ideologicznym pozostał wiernym wyznawcą Che Guevary do tego stopnia, że po 40 latach aresztował...
Krzysztof Głowacki
Namaszczenie Partia władzy Jedna Rosja chce, aby Władimir Putin kandydował w wyborach prezydenckich w 2012 r. Informację tej treści przekazał Jurij Szuwałow, wicesekretarz prezydium Rady Generalnej Jednej Rosji. Kulejąca demografia Rosyjski urząd statystyczny Rosstat opublikował wyniki ubiegłorocznego spisu powszechnego. Dane nie napawają optymizmem – aktualna liczba mieszkańców Rosji wynosi 142,9 mln, tj. o 2,3 mln mniej niż w 2002 r.
Antoni Rybczyński
Rosja coraz aktywniejsza „Rok 2010 był stosunkowo spokojny i stabilny” – powiedział dyrektor generalny KAPO Raivo Aeg podczas prezentacji 34-stronicowego dokumentu. Nie było gwałtownych wydarzeń ani kryzysów zagrażających Estonii, jednak aktywność obcych wywiadów była największa na przestrzeni kilku ostatnich lat. Według KAPO, „liczba prób werbunku przez rosyjskie służby specjalne wzrosła o blisko 30 proc. w ciągu ostatnich dwóch lat”. Najaktywniejsza była FSB. Na terenie kraju działają też SWR i GRU – oprócz informacji estońskich są szczególnie zainteresowane dostępem do tajemnic NATO i Unii. „Szybko rozwijają się metody pozyskiwania elektronicznej informacji wywiadowczej, zmienia się też przykrycie wywiadowców. Coraz mniejsze znaczenie ma wykorzystanie statusu dyplomatycznego....
Jacek Laskowski
Koniunktura dla ajatollahów Stosunek poszczególnych rządów do wydarzeń na Bliskim Wschodzie wyznacza co najmniej kilka równoległych osi podziałów na tle polityki, ideologii i religii. Politycznie bliskowschodnie rewolucje nie są w interesie USA, o ile nie wywołają przewrotu w Teheranie. Upadek lokalnych reżimów w najlepszym razie stworzy okres niepewności w kilku krajach, w najgorszym doprowadzi do utraty przez Stany Zjednoczone ważnych sprzymierzeńców. Amerykanie są w niezwykle kłopotliwej sytuacji. Z jednej strony nie mogą odwrócić się plecami do demokratycznych protestów na Bliskim Wschodzie, by nie zostać oskarżonym o hipokryzję, z drugiej trudno im otwarcie potępiać swoich sojuszników. Dlatego w obliczu niepokojów w Egipcie, Jordanii, Jemenie czy Bahrajnie publicznie apelują...
Tomasz Mysłek
Pomoc dla Iraku 19 kwietnia rząd Czech zaoferował władzom Iraku pomoc w modernizacji irackich sił zbrojnych, w tym sprzedaż czeskich samolotów bojowych L-159 ALCA. Czesi chcą też dostarczyć Irakowi systemy radarowe, wyremontować posowieckie śmigłowce, unowocześnić lotniska i zmodernizować czołgi. W rozmowie z agencją CTK, minister obrony Alexander Vondra zasugerował, że umowa zostanie zawarta w czasie wizyty premiera Czech w Bagdadzie – 24 i 25 maja. Lustracja w Bułgarii 28 marca bułgarskie MSW zakończyło trwający od 5 lat proces przekazywania archiwów komunistycznej bezpieki państwowej speckomisji. Komisja zbadała teczki i przeszłość ponad 102 tys. obywateli pełniących funkcje publiczne i kandydujących na nie. Ujawniła społeczeństwu nazwiska 3800 byłych etatowych pracowników i...
Jacek Laskowski
Pojednanie z ajatollahami Egipt i Iran nie utrzymywały bezpośrednich stosunków dyplomatycznych od czasu islamskiej rewolucji w Teheranie z 1979 r. Przyczyną było udzielenie przez władze w Kairze czasowego schronienia obalonemu szachowi oraz zawarcie przez Egipt pokoju z Izraelem. Dotychczasowy stan zmieniło odejście Mubaraka. Pierwsze niepokojące sygnały pojawiły się już w lutym, gdy Egipt wbrew protestom Izraela po raz pierwszy od 30 lat zgodził się przepuścić irańskie okręty wojenne przez Kanał Sueski i umożliwić im zawinięcie do Syrii. Na początku kwietnia egipskie władze zadeklarowały, że nie postrzegają już Iranu jako wroga, a obie strony wyraziły chęć otwarcia nowej karty we wzajemnych relacjach. Deklaracje te szybko przeszły w czyn. Już pod koniec miesiąca pojawiła się...
Krzysztof Głowacki
Prawda na rozdrożu Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze odrzucił skargę Gruzji, która oskarżyła Rosję o pogwałcenie konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej. – Wykorzystamy wszystkie międzynarodowe instrumenty, by Rosja została pociągnięta do odpowiedzialności, a Europa została poinformowana o jej winie – podsumował całą sprawę szef Instytutu Wolności w Tbilisi, Lewan Ramiszwili. Pojedynek? W wywiadzie udzielonym chińskiej telewizji CCTV Dmitrij Miedwiediew powiedział, że rozważa możliwość ubiegania się o drugą kadencję. Premier nie skomentował wypowiedzi prezydenta. Zamiast niego głos zabrał przedstawiciel najwyższego kierownictwa partii Jedna Rosja. Oleg Morozow zastrzegł, że partia poprze Miedwiediewa tylko wówczas, jeśli na liście...
Antoni Rybczyński
Prace nad Iron Dome rozpoczęły się w 2006 r., po wojnie Izraela z libańskim Hezbollahem, kiedy na północną część państwa żydowskiego spadły tysiące pocisków rakietowych. Celem miało być stworzenie mobilnego systemu obrony przeciwko rakietom krótkiego zasięgu, który można by było dyslokować w rejony największego w danym czasie zagrożenia. W marcu rząd ogłosił, że zdecydował o instalacji Żelaznej Kopuły w odpowiedzi na wzrost ostrzału rakietowego z Gazy. Instalacja pierwszego elementu tarczy Iron Dome jest dziełem znanej izraelskiej firmy Rafael. System unieszkodliwia pociski o zasięgu 5–70 km. Koszt każdej baterii wynosi ok. 80 mln dolarów, do tego dochodzą wydatki na stację radarową i system kontroli. Zestrzelenie jednej rakiety to wydatek rzędu 100 tys. dolarów. Dla porównania,...
Antoni Rybczyński
Droga jednokierunkowa Będąc przez ponad dekadę członkiem WTO, Kirgistan zyskał dużo niższe taryfy importowe i eksportowe, niż daje to Związek Celny. Kraj stał się korytarzem tranzytowym dla produktów chińskich płynących do byłego Związku Sowieckiego. Kirgizi importowali na dobrych warunkach towary z Chin, Indii i Turcji, by sprzedawać je sąsiednim krajom i Rosji. Tak powstała duża grupa małych i średnich przedsiębiorców, a rozwijający się gospodarczo i przez lata stabilny politycznie Kirgistan zyskał nawet chlubną nazwę „Szwajcarii Azji Centralnej”. Wejście do Związku Celnego oznacza przyjęcie rosyjskich reguł i przepisów celnych. Wzrost dotychczasowych taryf. Ograniczenie dostępu do rynku chińskiego. Można zatem oczekiwać dużego wzrostu rosyjskiego i kazachskiego eksportu do...
Antoni Rybczyński
Pokazucha Media zagraniczne, rosyjska prasa reżimowa, a nawet nieliczne media opozycyjne – niemal wszędzie to samo: „liberał” Miedwiediew rzucił wyzwanie Putinowi, nabiera sił i odwagi, czym skończy się starcie dwóch gigantów. „Bomby spadające na Trypolis wysadziły tandem” – napisała pewna zachodnia dziennikarka. Nic bardziej fałszywego. I przede wszystkim – naiwnego. Wielu dziennikarzy, ekspertów, polityków dało się wciągnąć w dezinformacyjną grę. Nie ma rywalizacji w tandemie. To wyreżyserowana gra. Właściwie, znając specyfikę moskiewskiej tradycji rządów, na samym wstępie powinno się postawić pytanie: Dlaczego duet prezydent–premier, jeśli faktycznie ma ze sobą problemy, wyciąga je na światło dzienne i nagłaśnia, zamiast ukrywać? Ano dlatego, że rzekomy konflikt ma wzmacniać, a...
Antoni Rybczyński
Optymalny finał poszukiwań Trzy dni po zamachu prokuratura generalna powiadomiła, że w związku z zamachem zatrzymano łącznie pięć osób. Dwie z nich, wykonawcę zamachu i osobę, która mu pomagała, aresztowano. Zaskakuje, że tak szybko i sprawnie schwytano zamachowca. W dwóch podobnych przypadkach, w 2005 i 2008 r., sprawców ataków bombowych nigdy nie zatrzymano. Tym razem nie dość, że zamachowiec dał się złapać błyskawicznie. Jeszcze zrobił władzom i bezpiece wspaniały prezent, biorąc na siebie odpowiedzialność także za ataki sprzed lat. Ale że same zeznania, na dodatek osoby, o której sami śledczy mówią, że jest niezrównoważona, mogą nie być wystarczająco przekonujące, zastępca prokuratora generalnego Andrej Szwed dodał, że „są przekonujące dowody na to, że ładunki wybuchowe użyte w...
Teresa Stylińska
Po debatach ostatnich miesięcy nie ma chyba we Francji nikogo, kto by nie wiedział, co to jest nikab i burka. W burce, popularnej w Afganistanie, zamiast otworu na oczy znajduje się siatka. Nie ma mowy o uchwyceniu powłóczystego spojrzenia właścicielki, bo burka okrywa i ukrywa wszystko. Burek i nikabów od poniedziałku 11 kwietnia we Francji nosić nie wolno. W wypadku burki zakaz jest nieco na wyrost, bo kobiety w takim stroju podobno nigdy jeszcze we Francji nie widziano. Co innego nikab – jak się ocenia, nosi go ok. 2000 kobiet. Wiele z nich, jak wynika z danych ministerstwa spraw wewnętrznych, wcale nie pochodzi z odległego świata islamu. To rdzenne Francuzki – konwertytki. Nigdy w nikabie „Pięć lat temu w Paryżu prawie nie widywało się kobiet w nikabach. Ale za pięć lat będzie u...
Tomasz Mysłek
Portugalia poprosi o pomoc 6 kwietnia ustępujący premier Socrates zapowiedział, że Portugalia zwróci się o finansową pomoc do Unii. Premier potwierdził, że rząd przygotował już odpowiedni wniosek do Komisji Europejskiej. Według portugalskiej agencji Lusa, rząd najpierw przedyskutuje jej warunki z partiami opozycyjnymi i ustali, jakie gwarancje może zaoferować Portugalia w zamian za pomoc UE i MFW.
Jacek Laskowski
Terror w Trypolitanii Pozostałe przy Kaddafim oddziały nie wykazują oznak rozprężenia, a z miast w Trypolitanii, które zbuntowały się przeciw reżimowi i zostały na powrót podbite, docierają szczątkowe informacje o całkowitym zastraszeniu ludności. Służby bezpieczeństwa dzień w dzień przetrząsają domy, poszukując uczestników niedawnych protestów, i porywają setki mężczyzn w nieznanym kierunku. Według pogłosek część z nich zostaje później „cywilnymi ofiarami zachodnich nalotów”. Krążące po ulicach bojówki otwierają ogień do wszystkich, którzy próbują wszczynać nowe demonstracje, dlatego ludzie boją się w ogóle wychodzić z domów. Międzynarodowa interwencja była w znacznym stopniu spóźniona. Gdy się rozpoczęła, w Trypolitanii w rękach powstańców zostało już tylko jedno większe miasto...
Jacek Kwieciński
Inne interwencje Kaddafi, zwłaszcza w działaniach wobec własnych obywateli, zaczął coraz bardziej przypominać Saddama. A usunięcie tego drugiego wbrew propagandzie, licznym błędom po jego obaleniu oraz kosztom ludzkim i materialnym było uprawnione, sensowne i celowe. Niezależnie od tego, jak potoczą się losy Iraku, kraj ten raczej nie zaatakuje sąsiadów ani nie wymorduje w imieniu rządu dziesiątków tysięcy obywateli, chowanych potem w masowych grobach. Czarna legenda operacji w Iraku to jednak osobna sprawa. Powiem tu tylko, że już w 1998 r. Kongres uchwalił podpisaną przez Billa Clintona rezolucję, iż oficjalnym celem politycznym USA jest usunięcie Saddama i zmiana tamtejszego reżimu. Także inne tego typu działania nie kończyły się tak źle (wyłączywszy takie przypadki jak...
Antoni Rybczyński
Miedwiediew przedstawił pomysł, który godzi w jeden z filarów systemu putinowskiego. Ale o tym, że kryzys w duumwiracie pogłębia się, pokazała kilkanaście dni wcześniej sprawa Libii, o czym już pisaliśmy. Wyglądało to tak, jakby ostatnie słowo należało do prezydenta. Ale Putin doskonale wie, że to za nim jest w tej sprawie opinia publiczna. Podobnie milczenie ws. obecności członków rządu w firmach nie jest wcale oznaką słabości Putina. Pozostaje on nadal numerem 1 w rosyjskiej polityce, a kolejne akcje Miedwiediewa wyglądają na coraz bardziej desperackie próby pozostania w grze o Kreml. I nie musi to być wcale wyrazem osobistych ambicji obecnego prezydenta, ale chęci jego zaplecza. O faktycznej słabości Miedwiediewa świadczy przebieg wojny Komitetu Śledczego i FSB z prokuraturą....
Teresa Wójcik
Rosjanie z Niemcami i cała reszta Prezes EBC, Rosjanin Aleksiej Miller, jest jednocześnie prezesem Gazpromu. I na tym stanowisku pozostanie do 2016 r. Przedłużenie jego kontraktu na kolejną 5-letnią kadencję nakazał premier Rosji Władimir Putin. Niedawno, bo 2 marca br. – jak poinformował sekretarz prasowy Putina, Dmitrij Pieskow, premier podpisał odpowiednią instrukcję dla przedstawicieli państwa w zarządzie gazowego monopolisty. Decyzja zarządu była już tylko formalnością. Według dziennika „Kommiersant” nie rozważano żadnych innych kandydatur na stanowisko szefa Gazpromu. Wiceprezesem Europejskiego Kongresu Biznesu i najbliższym współpracownikiem Millera jest dr Tessen von Heydebreck, przewodniczący rady nadzorczej, czyli Rosjanin i Niemiec – co nie może dziwić, bo funkcje prezesa i...
Tomasz Mysłek
Nazajutrz po wyborach niemiecka prasa drukowała tytuły: „Triumf Zielonych”, „Katastrofa dla rządzącej koalicji”, „Dramatyczny przełom” itp. „Frankfurter Allgemeine Zeitung” stwierdził w komentarzu, że CDU, a przede wszystkim FDP, „upadły głęboko”. „Badenia-Wirtembergia, którą zarówno CDU, jak i FDP uważały za swój bastion, posłała obie rządzące partie do opozycji. To szok”. Ten opiniotwórczy dziennik pisał, że konsekwencje tego wstrząsu zachwieją też rządową koalicją w Berlinie, a „dotyczy to przede wszystkim słabej FDP”. Wyborcy chadeków i liberałów „stracili orientację” po niedawnych zaskakujących posunięciach rządu Merkel, dotyczących m.in. energetyki atomowej i pilnego zamykania najstarszych, choć jeszcze bardzo sprawnych i wydajnych elektrowni, czy odmowy udziału RFN w wojnie w Libii...
Krzysztof Głowacki
Zagrywka Na rosyjskim portalu prawda.ru pojawił się film pt. „Chodorkowski. Trupy”. Pamflet opowiada o tym, jak były szef Jukosu „wydawał zlecenia, by sprzątnąć niewygodnych ludzi”. Autorem „dokumentu” jest dziennikarz Andriej Karaułow. Żurnalista ogłosił, że pieniądze na realizację filmu pochodzą od sponsorów. Jakich, nie wiadomo. Wiemy za to, że powstaną nowe „dzieła o przestępstwach Jukosu”.
Antoni Rybczyński
Warto przypomnieć, że Armenia jest tym krajem postsowieckim, który ma najbogatszą tradycję wielkich ulicznych protestów. Dochodzi do nich po każdych większych wyborach. Po ostatnich w 2008 r., przez dwa tygodnie na ulicach Erewania demonstrowało co najmniej 50 tys. ludzi. W końcu władze uderzyły na tłum – zginęło 10 osób, 200 zostało rannych. Po tamtej jatce liderzy HAK przyczaili się, a regularnie organizowane protesty w latach 2009–2010 systematycznie malały. Wyjście na ulice 18 lutego było największą manifestacją od trzech lat – demonstrowało ok. 10 tys. ludzi. Protestujący krytykowali politykę społeczno-gospodarczą władz, domagali się przedterminowych wyborów, odwoływali się do ostatnich „rewolucji” w krajach arabskich i grozili kontynuacją protestów. I faktycznie, 1 marca w...
Antoni Rybczyński
W mocnych słowach zrugał premiera za jego wypowiedź, uznając ją za „niedopuszczalną w żadnych okolicznościach”. Stwierdził, że nie uważa rezolucji za niewłaściwą oraz, iż rosyjskie MSZ nie wetując jej, wypełniało jego osobiste polecenia. Już wcześniej bywało, że duet pozwalał sobie na pokazanie opinii rosyjskiej różnicy zdań, ale tak mocnego spięcia, w dodatku na oczach całego świata, jeszcze nie było. Na razie to tylko słowa, ale sygnał do elit polityczno-biznesowych w kraju poszedł. Wojna o to, kto będzie prezydentem od 2012 r., już trwa, i to na paru frontach. Afera hazardowa po rosyjsku FSB oskarżyła I zastępcę prokuratora Obwodu Moskiewskiego i kilku wysokich rangą milicjantów o osłanianie nielegalnych salonów gier w stołecznym regionie. Sieć jaskiń gier należała do niejakiego...
Tadeusz Święchowicz
Najpierw pomigał wrogiej maszynie światłami, ale ponieważ leciał z tyłu, więc załoga boeinga go nie dostrzegła. Potem oddał trzy salwy ostrzegawcze z działka pokładowego. W sumie wystrzelił 520 pocisków. Maszyna nie zareagowała, prawdopodobnie załoga też nic nie zauważyła, bo miał tylko zwykłą amunicję, a nie pociski smugowe, które byłyby lepiej widoczne na tle nocnego nieba. Major nie próbował nawiązać kontaktu przez radio, bo był przekonany, że oni nie znają rosyjskiego, tak jak on nie znał angielskiego, więc możliwości porozumienia nie było. Największym problemem stawał się czas. Ścigany samolot przeleciał już nad Sachalinem i zmierzał w kierunku wód międzynarodowych. Majorowi kończyło się paliwo. W ostatniej chwili dostał zgodę na zestrzelenie. Odpalił w kierunku intruza dwie...
Teresa Stylińska
Wspomnijmy na koniec o 150. rocznicy zjednoczenia Włoch – 17 marca obchodzono ją uroczyście, jak przystało na wydarzenie o fundamentalnym dla państwa znaczeniu. Na obchody cień rzuciły pogłębiające się podziały między północą i południem. Coraz częściej znajdują one wyraz w pytaniu, czy zjednoczenie miało sens. Włochy raczej się nie rozpadną, ale być może zmierzają w kierunku, który może je całkowicie odmienić. Od Kaddafiego do jego wrogów Włochy mają z Libią nie lada kłopot. Pytanie numer jeden – jak to ujął autor wspomnianego komentarza w „Corriere della Sera” – dotyczy kwestii, czy i jak zdołają stać się przyjacielem przeciwników Kaddafiego, skoro przez długi czas pozostawały w przyjaźni z dyktatorem. Szczególne miejsce Libii dla Włoch to efekt historii, położenia...
Tomasz Mysłek
Krzyż nie łamie prawa Sędziowie izby wyższej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, stosunkiem głosów 15 do 2, odrzucili wyrok pierwszej instancji Trybunału w sprawie: włoskie państwo przeciwko ob. Lautsi. Uznali, że obecność chrześcijańskiego krzyża w przestrzeni publicznej nie łamie prawa do wolności religijnej, a obecność krzyża w szkole nie jest złamaniem praw rodziców do wychowania dzieci według ich przekonań ani „prawa dziecka do wolności religijnej” – w myśl Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Ta decyzja Trybunału jest ostateczna i uchyla werdykt tej instytucji z listopada 2009 r. BASF kolaboruje z Gazpromem Niemiecki koncern BASF i rosyjski Gazprom będą wspólnie budować gazociąg South Stream, którym rosyjski gaz – przez Bułgarię, Serbię i Węgry – ma popłynąć do krajów...
Tomasz Mysłek
W związku z tym kanclerz Merkel, zadowolona z przyjęcia tych i innych postulatów rządu Niemiec, wyraziła gotowość „kompromisu” w kwestii powiększenia funduszu miliardowych pożyczek dla państw zagrożonych bankructwem. Bezwarunkowemu powiększeniu tego funduszu, utworzonego w maju ub.r. po krachu gospodarki Grecji, sprzeciwiają się nie tylko Niemcy. Berlin, wspierany przez Paryż i inne stolice, chce bowiem „kompleksowego rozwiązania antykryzysowego dla Europy” – dużych cięć wydatków, innych rygorów oraz systematycznej kontroli finansów państw. Niektóre warunki finansowej pomocy dla bankrutujących europaństw i ich banków nie zostały jeszcze uchwalone. Chodzi m.in. o konstytucyjne limity dozwolonego długu państwa, podwyższenie wieku emerytalnego i „harmonizację”, czyli ujednolicenie...
Antoni Rybczyński
Alawici, Assadowie, BAAS Baszar Assad rządzi Syrią od 11 lat, kiedy to zmarł jego ojciec Hafez. Partia, na czele której stoją, jest u władzy od 1963 r. BAAS to bliźniacza partia chociażby baasistów Saddama Husajna. Lewicowa (z domieszką arabskiego nacjonalizmu) i totalitarna, całkowicie podporządkowana Assadom. Od czasów zduszenia przy pomocy czołgów i lotnictwa powstania sunnitów w Hamie w 1982 r. Syria nie zaznała wewnętrznych wstrząsów, nie licząc niewielkich zamieszek na terenach zamieszkanych przez Kurdów. Kraj boryka się dziś jednak z tymi samymi problemami, które prowokują do wyjścia na ulice ludzi w innych krajach regionu – wysokie bezrobocie, zamierający wzrost gospodarczy, represje polityczne. Wreszcie elita rządząca, należąca do innego odłamu islamu niż większość...
Jacek Laskowski
Spór o kierownictwo W pierwszych dniach interwencji działania koalicji były prowizorycznie koordynowane przez amerykańskie dowództwo z pokładu okrętów stacjonujących na Morzu Śródziemnym. Jednakże rząd USA od początku deklarował, że nie chce odgrywać roli przywódczej. Z wypowiedzi przedstawicieli amerykańskich wynikało, że przejęcie dowództwa nastąpi w ciągu kilku dni. Jednakże między koalicjantami wybuchł spór o sposób koordynowania działań. Najbardziej naturalna i praktyczna wydawała się koncepcja przejęcia misji przez NATO. Propozycję tę poparła Wielka Brytania, Włochy i większość pozostałych państw. Ze stanowczym sprzeciwem wystąpiła jednak Francja, która odgrywa czołową rolę w operacji. Francuzi argumentowali, że takie rozwiązanie szkodzi możliwości pozyskania nowych...
Jacek Laskowski
* * * Przez dwa miesiące wielotysięczne demonstracje przebiegały pokojowo, szczególnie jak na standardy pogrążonego w wojnach domowych Jemenu. Jednakże pod wpływem sukcesów Kaddafiego w Libii prezydent Saleh podjął próbę siłowego rozwiązania konfliktu. Przebrani w cywilne ubrania członkowie służb bezpieczeństwa otworzyli ogień do niczego niespodziewającego się tłumu (18 marca). W masakrze zginęły 52 osoby – więcej niż przez dwa wcześniejsze miesiące. Saleh wykorzystał sprowokowany przez siebie incydent, by ogłosić stan wyjątkowy w kraju. Prowokacja okazała się fatalnym błędem dyktatora. Zamiast spacyfikować protesty, doprowadziła do ich eskalacji Wywołała kolejną falę odejść parlamentarzystów, ministrów, urzędników i ambasadorów. 20 marca prezydent zdecydował się zdymisjonować rząd...
Jarosław Grzędowicz
Ci, którzy zostali ewakuowani, są rozmieszczeni w 2600 improwizowanych schronach dla uchodźców, zorganizowanych w szkołach, na stadionach i w halach sportowych lub centrach handlowych – tych, które nie zawaliły się w wyniku wstrząsów. Ewakuację przeprowadzono bardzo sprawnie, ale poszkodowani nie mają nic – ich domy rozpadły się lub zmiotła je woda. Stracili dorobek całego życia. Nie mają ubrań, poza tymi, które mieli na sobie w momencie kataklizmu. Nie mają lekarstw, także tych, które ludzie cierpiący na przewlekłe choroby muszą zażywać codziennie, nie mają baterii do rozruszników serca ani okularów. Nie posiadają właściwie nic. Ratownicy rozdają im koce i skromne posiłki. Z powierzchni ziemi zostały zmiecione całe miasta, nie istnieją już miejsca, w których ci ludzie pracowali – jeśli...
Jarosław Grzędowicz
Jak twierdzą eksperci, najprawdopodobniej przyczyną tak ogromnej awarii jest kombinacja wyjątkowo niesprzyjających zbiegów okoliczności. Trzęsienie ziemi, jakiego doświadczył region, było wyjątkowo silne i jego epicentrum znajdowało się blisko elektrowni. Jednak kompleks Fukushima wytrzymał wstrząsy i funkcjonował normalnie. Zgodnie z wszelkimi procedurami, wszystkie reaktory zostały natychmiast wyłączone. Jednak po przerwaniu reakcji jądrowej pręty paliwowe wciąż mają tak wysoką temperaturę, że wymagają stałego chłodzenia przez 30 dni, zanim staną się całkowicie zimne i bezpieczne. Reaktor atomowy, taki jak w elektrowni Fukushima Dai-ichi, jest zbudowany wewnątrz szczelnej, żelbetowej osłony, w której znajduje się komora reaktora zawierająca paliwo nuklearne w postaci prętów paliwowych....
Antoni Rybczyński
Gra o Zatokę Historia i struktura religijna Bahrajnu (70 proc. mieszkańców to szyici) powoduje, że irańscy ajatollahowie od dawna dążą do obalenia dynastii al-Chalifa i zastąpienia jej proirańskim rządem, pierwszym w arabskich krajach Zatoki. To ułatwiłoby następnie bunt szyickich mniejszości w innych petromonarchiach, zwłaszcza w Arabii Saudyjskiej i Kuwejcie, gdzie szyici stanowią ok. 1/5 populacji. Sunniccy władcy mówią o irańskiej „piątej kolumnie” w państwach Zatoki. Doszukują się agentury w najemnych pracownikach z innych krajów Bliskiego Wschodu, przede wszystkim Libanu. Rijad twierdzi, że udało mu się rozpracować mechanizm przenikania irańskich agentów do Bahrajnu. Obywatele Libanu (agenci Hezbollahu i Iranu) zwracają się o pozwolenie na pracę w Zjednoczonych Emiratach...
Jacek Kwieciński
Przy pakowaniu miliardów w walkę z bezrobociem spada ono zbyt wolno, przybywa za mało miejsc pracy. Ponadto wciąż trwa kryzys na rynku nieruchomości. l Finansowanie poczynań rządu (nikt nie chce go „zamykać”) przedłużono o kolejne trzy tygodnie. Tak „sztukowany” jest budżet na 2011 r. Kolejne budżetowe zmagania zapowiadają się równie dramatycznie. Projekty Obamy przewidują dalsze wydatki, długi, wyższe podatki. W 2012 r. wydatki federalne mają wynieść 23,6 proc. GDP. Republikanie twierdzą, że taki kurs jest nie do utrzymania (grupa demokratycznych senatorów wydaje się być podobnego zdania) i nie wiadomo, czy zadowolą się ew. drobnymi ustępstwami Obamy, które owego kursu nie zmienią. l W USA, zupełnie nietypowo, przychody pracowników sektora publicznego są znacznie wyższe niż...
Antoni Rybczyński
Uzależnić od węglowodorów Podobnie jak w przypadku wojny w Libii także na dramacie Japończyków Rosja zyskuje przede wszystkim w sferze energetycznej. Atomowa klęska już zmusiła Tokio do sięgnięcia po większe ilości rosyjskiego LNG dla własnych elektrowni gazowych, w celu częściowego przynajmniej pokrycia deficytu energetycznego. Oprócz gazu Rosja oferuje większe ilości węgla. Udział węgla i gazu w japońskim bilansie energetycznym stanowił dotychczas odpowiednio – 22 proc. i 17 proc. Gazprom przygotowuje do ekspedycji dwie partie skroplonego gazu po 100 tys. t w kwietniu i maju. Rosja gotowa jest też kierować do Japonii nadwyżkę – 6 tys. megawatów – energii elektrycznej z Dalekiego Wschodu. Będzie to jednak wymagało ułożenia podwodnego kabla, co może zająć ponad rok. Premier...
Jacek Laskowski
Klęski powstania Gdy 9 marca, po dwóch tygodniach oblężenia, jego wojska zdobyły Zawiję, główny bastion opozycji na zachodzie kraju, szala zwycięstwa szybko zaczęła przechylać się na jego stronę. 14 marca siły bezpieczeństwa zajęły Zuarę i odzyskały kontrolę nad granicą z Tunezją. 16 marca zaatakowały ostatnie niewielkie ośrodki oporu na południe od stolicy. W Trypolitanii jedynym ważniejszym miastem w rękach opozycji pozostała 300-tysięczna Misrata. Szturm na miasto opóźnił bunt w szeregach Kaddafiego. Jednak całkowicie załamała się ofensywa powstańców ze wschodniej Libii, którzy próbowali przyjść z pomocą miastom Trypolitanii. Słabo uzbrojone oddziały ochotników bez przeszkolenia wojskowego okazały się niezdolne do stawienia czoła regularnej armii. Wojska Kaddafiego, unikając...
Tomasz Mysłek
Islandia nie zapłaci za bank Prezydent Islandii Olaf Grimsson ponownie zawetował ustawę zatwierdzającą zwrot 3,9 mld euro rządom Wielkiej Brytanii i Holandii. Chodzi o wieloletnie odszkodowanie w ratach za upadły prywatny islandzki bank Icesave, w którym na kilka miesięcy utraciło swoje oszczędności prawie 400 tys. Brytyjczyków i Holendrów. Islandczycy w ubiegłorocznym referendum opowiedzieli się znaczną większością przeciw zwrotowi tych pieniędzy z budżetu kraju, wbrew stanowisku rządu. W związku z ponownym wetem prezydenta premier Johanna Sigurdardottir zapowiedziała, że mając na uwadze umowy zawarte z rządami Wielkiej Brytanii i Holandii, nie widzi możliwości dalszego rządzenia krajem. Proces Jacquesa Chiraca Były prezydent Francji Jacques Chirac był sądzony od 7 marca za...
Konrad Kostrzewa
Jest jeszcze trzecie miejsce, w którym aktywność Iranu budzi niepokój. Jest to sąsiedztwo Izraela. Od czterech lat na mocy irańsko-syryjskiego sojuszu budowane są na syryjskim terytorium irańskie bazy lądowe i baza morska. Większość z nich powstaje w bezpośrednim sąsiedztwie Izraela, np. w syryjskiej części Wzgórz Golan. Ostatnio świat zelektryzowała wiadomość o przepłynięciu przez Kanał Sueski dwóch irańskich okrętów wojennych. Przypuszcza się, że w budowanej w syryjskim porcie Latakia bazie irańskiej marynarki będą stacjonowały okręty, zdolne razić głowicami nie tylko cele w Izraelu, ale nawet w południowej Europie. To okrążanie Izraela budzi ogromne obawy i rozprasza uwagę USA. Przepuszczenie okrętów irańskich przez egipską administrację Kanału Sueskiego, pierwszy raz od rewolucji...
Krzysztof Głowacki
W obronie Chodorkowskiego Kilka dni temu kilkudziesięciu rosyjskich twórców i intelektualistów zaapelowało do Amnesty International o uznanie byłych właścicieli Jukosu za więźniów sumienia. List otwarty w tej sprawie podpisali znani pisarze, reżyserzy i aktorzy, naukowcy, politolodzy, dziennikarze i muzycy. Wszyscy są zdania, że Chodorkowski i Lebiediew zostali skazani za wyrażanie swoich przekonań, a ich procesy były motywowane politycznie.
Krystyna Grzybowska
Jeśli ktoś nie wie, to spieszę poinformować, że baronessa Upholland została nią w 1999 r., a później pełniła funkcję przewodniczącej Izby Lordów, czyli gremium pań i panów z wyższych brytyjskich sfer. To było za rządów socjalistów, czyli laburzystów. Załatwili jej ten tytuł, po prostu. Ale dziś lady Ashton pełni międzynarodową i unijną funkcję Wysokiego Przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa. Krótko mówiąc, jest kimś w rodzaju ministra spraw zagranicznych UE i właśnie mianowała ambasadorów unijnych, nieco zapominając o Polakach. Pani Ashton jest symbolem naszych czasów i tych czasów, które nadejdą. Była lewaczką, aktywną w partii komunistycznej, współpracowała z francuskimi komunistami, domagała się wystąpienia Wielkiej Brytanii z NATO i...
Jarosław Grzędowicz
Powszechność wstrząsów tektonicznych wpłynęła na całą kulturę materialną Kraju Kwitnącej Wiśni. To tam opracowano rozwiązania pozwalające stawiać płaskie, lekkie budynki, niestwarzające większego zagrożenia, albo technologie wznoszenia wieżowców chwiejących się podczas wstrząsów niczym źdźbła trawy, bez ryzyka zawalenia. Przesunięta oś Ziemi Tak było do 11 marca tego roku. Tego dnia, o g. 14.26 czasu lokalnego, ok. 130 km od wybrzeża, dwie napierające na siebie pod dnem oceanu płyty tektoniczne nagle wyzwoliły nagromadzoną energię, przemieszczając się o ponad 18 m. Fala sejsmiczna, przesuwając się z prędkością ponad 800 km/g., dotarła do największej japońskiej wyspy Honsiu i przesunęła ją o 2,5 m. Wstrząs, który dotknął miasta regionu Tohoku, miał siłę 9 stopni w skali Richtera i...
Antoni Rybczyński
Ta bierność wynikała zapewne z tego, że Rosja w Tunezji i Egipcie nie ma szczególnych interesów. Dopiero zaskakująco gwałtowna wojna w Libii skłoniła (zmusiła?) Moskwę do większej aktywności. Niby potępia stosowanie przez Kaddafiego przemocy wobec cywilów, ale jednocześnie sprzeciwia się jakiejkolwiek interwencji zbrojnej i wzywa do dialogu i porozumienia wewnątrzlibijskiego. Chaos w Libii wzmacnia także pozycję Rosji jako głównego dostawcy gazu do Europy. Putin już to wykorzystuje, żądając ustępstw ws. trzeciego pakietu energetycznego. Moskwę cieszy też, że sytuacja w Maghrebie odwraca uwagę UE od kierunku wschodniego – jeszcze w styczniu to Białoruś była na unijnej „tapecie”. Rosja może to wykorzystać dla wzmocnienia swoich wpływów w przestrzeni postsowieckiej – i to w newralgicznym...
Antoni Rybczyński
Większość ekspertów i publicystów jest przekonana, że to najlepsze wybory od odzyskania niepodległości przez Estonię. Pod każdym względem. Od stylu kampanii (bardzo merytorycznej i wszechstronnej tematycznie) po wynik głosowania. Większość Estończyków zaakceptowała politykę oszczędności forsowaną przez „reformistów”. Ale kręgi biznesowe bardziej kibicowały młodszemu koalicjantowi – IRL Marta Laara. Bo chodzi nie tylko o cięcia i zaciskanie pasa, ale też dalsze reformy i inwestycje. Ekonomiczny dziennik „Äripäev”, który na wzór amerykańskich gazet wskazał tuż przed wyborami swojego faworyta, uzasadniał wyższość IRL nad „reformistami” nie tylko programem (IRL obiecał głębsze reformy, w tym obniżkę podatków), ale też osobą lidera: „Laar już dwa razy pokazał, że byłby lepszym premierem od...
Jacek Laskowski
W reakcji na ofensywę Kaddafiego, po kilku tygodniach zwłoki, opozycja w wyzwolonej Cyrenajce wyruszyła ze spóźnioną pomocą dla zachodniej Libii. Obie części kraju łączy jedyna, 400-km pustynna szosa oraz położone przy niej rodzinne miasto Kaddafiego – Syrta, kontrolowane przez jego zwolenników. Od początku marca kilka tysięcy ochotników próbuje przedrzeć się do Trypolitanii. Po początkowych sukcesach zostali jednak zatrzymani przez oddziały rządowe 100 km na wschód od Syrty. Mimo determinacji, kolejne ataki słabo uzbrojonych powstańców załamują się w ogniu okopanych na pustyni czołgów i artylerii Kaddafiego. * * * Walki spowodowały gwałtowne załamanie się produkcji ropy naftowej w Libii. Jej wydobycie spadło o 70 proc. Z kraju uciekło 200 tys. cudzoziemców, z których część była...
Tomasz Mysłek
Odejście popularnego ministra Minister obrony RFN, Karl-Theodor zu Guttenberg z bawarskiej CSU, ustąpił ze wszystkich stanowisk. Powodem tej zaskakującej rezygnacji była medialna afera – związana z uznaniem jego pracy doktorskiej za plagiat. Lewicowa „Süddeutsche Zeitung” zarzuciła konserwatywnemu ministrowi umieszczenie w jego pracy doktorskiej (wydanej w 2009 r.) kilkudziesięciu fragmentów z artykułów prasowych i opracowań Bundestagu – bez podania źródeł. Uniwersytet w Bayreuth uznał te zarzuty za zasadne i odebrał ministrowi tytuł doktora. W ciągu następnych kilku dni aż ponad 50 tys. pracowników nauki z całych Niemiec podpisało się pod listem protestacyjnym do kanclerz Merkel żądającym zdymisjonowania polityka CSU. Te protesty, również lewicowej opozycji, przesądziły o rezygnacji...
Krzysztof Głowacki
Fiasko rozmów Mianowany przez króla Alberta II mediator starał się pogodzić obie strony. Zaproponował m.in., by część Frankofonów mieszkających pod Brukselą straciło swoje przywileje językowe. Ponadto 26 proc. podatku dochodowego PIT, czyli ok. 15 mld euro rocznie, miało trafiać bezpośrednio do kasy regionów, a nie budżetu federalnego. Dla Flamandów to było za mało. Odrzucili propozycje Vande Lanotte’a, uważając koncesje na rzecz autonomicznych żądań Flandrii za niewystarczające. To zły prognostyk dla ekonomii państwa. Wielomiesięczna niestabilność polityczna kraju spowodowała, że palącym problemem stał się dług publiczny. Obecnie przekracza on równowartość produktu krajowego brutto i jest trzecim najwyższym w strefie euro. Mocno wzrósł też deficyt budżetowy, który wynosi 6 proc....
Krzysztof Głowacki
Społeczne wrzenie Według sondażu Fundacji Opinii Społecznej, Rosjanie mają dość podwyżek cen żywności, paliwa i opłat za usługi komunalne. W styczniu niezadowolonych było 38 proc., obecnie odsetek narzekających obywateli wzrósł o 11 proc. Zdaniem socjologów, podwyżki cen w lutym odczuli wszyscy mieszkańcy Rosji. Dziwna zmienność Tadżykistan opowiedział się za całkowitym wycofaniem rosyjskich pograniczników z granicy tadżycko-afgańskiej. Co ciekawe, jeszcze w połowie lutego była mowa o wzmocnieniu grupy operacyjnej wojsk granicznych FSB. Wszechstronna współpraca Dmitrij Miedwiediew złożył dwudniową wizytę w Rzymie, gdzie odbył spotkania z prezydentem Włoch Giorgio Napolitano oraz z premierem Silvio Berlusconim. Rozmawiano o nowej architekturze bezpieczeństwa europejskiego,...

Pages