Kultura

By nie zapomnieć KOLBERG PO ŻYDOWSKU Muzyka Odnaleziona Oskar Kolberg, XIX-wieczny muzyk i etnograf, podczas swoich podróży badawczych zapisał ogromną spuściznę muzycznej tradycji Polski. Nakładem wydawnictwa Muzyka Odnaleziona ukazała się właśnie najnowsza płyta, czerpiąca zarówno z zapisów Kolberga, jak i będąca efektem poszukiwań współczesnego badacza Andrzeja Bieńkowskiego. Album poświęcony jest granej na wsiach muzyce żydowskiej. Trzeba koniecznie przekonać się, jak ten zapomniany repertuar nabiera życia w koncertowych nagraniach Kapeli Niwińskich, Ani Brody czy DiaBuBu. Muzyka strachu John Carpenter ANTHOLOGY: MOVIE THEMES 1974–1998 Sacred Bones Records Na fali popularności serialowego horroru „Stranger Things”, a także ekranizacji „To” Stephena Kinga, warto także...
Tomasz Łysiak
Twórczość filmowców tworzących seriale na Półwyspie Apenińskim przeżywa renesans, zdobywając widzów na całym świecie. Tak jest choćby z serialem „Gomorra”, którego trzeci sezon właśnie ukazał się na ekranach telewizorów. Inne serie, produkowane na wysokim poziomie, są nie tylko ciekawe z czysto filmowego punktu widzenia, ale także stanowią odbicie zmian, które zachodzą we współczesnym świecie. Jak bardzo serial może przeplatać się z prawdziwym życiem, świadczy niedawna afera z „Rosy Abate”, emitowanym na Kanale 5 należącym do grupy Berlusconiego Mediaset. Serial opowiada o losach kobiety związanej z sycylijską Cosa Nostra. W trakcie jednego z odcinków na ekranie pokazano kartkę z napisanym czarnym flamastrem numerem telefonu. I Włosi zaczęli masowo na niego dzwonić. Okazało się, że...
Lalki dobre na wszystko teatr Dni coraz krótsze, wieczory coraz dłuższe i bardziej ponure – może warto je rozweselać rodzinnymi wyjściami do teatru? Tym, którzy się ze mną zgodzą, i do tego mieszkają w Kielcach, polecam Teatr Lalki i Aktora „Kubuś”. Prowadzony przez Roberta Drobniucha, który za dokonania w dziedzinie teatru dziecięcego otrzymał nawet Nagrodę Ministra Kultury, codziennie oferuje kilka spektakli do wyboru. A przy tym często sięga do klasyki, co z pewnością ucieszy rodziców, którzy lubią wracać do baśni, bajek znanych z dzieciństwa. Kryminał dla najmłodszych literatura „Hej, Jędrek. Przepraszam, czy tu borują?” – to pierwsza książka z serii opowieści o niesfornym 10-latku autorstwa Rafała Skarżyckiego i Tomasza Leśniaka, duetu znanego m.in. z komiksów o Tymku i...
Marcin Wolski
Wiele lat temu wielkiego hałasu narobiła w PRL-u publikacja Małgorzaty Szajnert „Mitra pod kapeluszem”. Był rok 1973 – wczesny Gierek – a my, piękni 20-letni, zorientowaliśmy się, że prawdziwi arystokraci żyją wśród nas. Nie przepadli wraz z III rozbiorem ani z wprowadzeniem realnego socjalizmu. W odróżnieniu od całej czeredy „ludzi nowych”, którzy poprzywłaszczali sobie historyczne nazwiska, żyli w cieniu systemu, podobnie jak reszta obywateli. Te trudne, a często fascynujące losy polskiej arystokracji przypomina książka Agnieszki Lewandowskiej-Kąkol „Arystokraci”. Niezwykła to historia kopciuszków à rebours, którzy ze światowych bywalców stali się ludźmi drugiej kategorii. Skądinąd ich sytuacja już za wspomnianego Gierka zaczęła się poprawiać – pojawiły się ułatwienia w komunikacji,...
Maciej Parowski
W Gdyni na pokazach „Cichej nocy” widownia podobno chichotała. W moim kinie słychać było załamujące się ze wzruszenia oddechy. Film jednym daje poczucie wyższości, innych skłania do współczucia. Na bidną prowincję, cudzym superwozem, jedzie z Holandii Adam (Ogrodnik). Chodzi o udział w rodzinnej Wigilii, o powrót do żony w ciąży. Ale nim ruszą uroczystości, poleje się morze wódki, zagrają stare zatargi i nowe pretensje, wyjdzie na jaw główny motyw wizyty – przejęcie ojcowizny dla wsparcia chwiejnego interesu na Zachodzie. W epizodach nie tylko pijackich, w zdobywaniu choinki przez zwaśnionych braci, rozmowach z ojcem zmagającym się z nałogiem, w grubiańskich żartach dziadka, wujka, w naiwności młodszej siostry, w machiawelicznych wręcz zabiegach matki, by ocalić święta, jest wiele...
Młodzi grają Komedę EABS REPETITIONS (LETTERS TO KRZYSZTOF KOMEDA) Astigmatic Records Nie można przegapić tegorocznej płyty zespołu EABS poświęconej muzyce Krzysztofa Komedy. Zespół tworzą młodzi artyści, którzy wyrośli z kultury hiphopowej, dlatego obok znakomitej sekcji dętej równoprawnym instrumentem jest tutaj gramofon. Muzycy podeszli do projektu ambitnie, wybierając z repertuaru Komedy utwory mniej znane. Poszerzone o współczesne środki, rap i dialogi z filmów, tworzą spójną całość. Duchowym i muzycznym spoiwem z muzyką mistrza jest również gościnna obecność Michała Urbaniaka – muzyka, który z Komedą nagrywał. Czas apokalipsy Bob Dylan TROUBLE NO MORE: THE BOOTLEG SERIES VOL. 13 / 1979–1981 Sony Światło dzienne ujrzała właśnie kolejna część koncertowych nagrań Boba...
Marcin Wolski
Teoretycznie Tadeusz Kościuszko jest jednym z najbardziej znanych Polaków. Spoczywający na Wawelu bohater dwóch kontynentów spogląda z licznych  znaczków, monet, banknotów. Jego nazwisko nosi najwyższy szczyt Australii (jeśli nie zabiorą go Aborygeni). Jednak wiedza na jego temat jest płytka, brak legend, afer, romansów (wszystkie ważne miłości Naczelnika okazały się nieudane), a najbardziej znany cytat z maciejowickiego pola „Finis Poloniae” jest wymysłem jego wrogów. Być może na jego wizerunku zaciążyła propaganda PRL-u, która zrobiła z Kościuszki nieomal socjalistę. W tym kontekście ukazująca się w 200-lecie śmierci (15 października) ilustrowana biografia Janusza Wesołowskiego „Kościuszko” jest pracą nadzwyczaj potrzebną. Porządkuje życiorys, będący pięknym przykładem...
Maciej Parowski
Kiedy 60 lat temu do białego osiedla ośmieliła się wprowadzić czarna rodzina, idylliczne podmiejskie Luveitton ogarnęły zamieszki. Bracia Cohen krótko po „Śmiertelnie proste” (1984 r.) zrobili z tego mroczny scenariusz „Suburbiconu”. Tekst przeleżał długie lata, zanim Clooney, często współpracujący z Cohenami, zdołał go zrealizować. Te rozruchy to sytuacyjna rama; także komitywa murzyńskiego chłopca z synem rodziny białych sąsiadów atakowanej przez zło są tu wątkiem pobocznym. Na biznesmena Gardnera (Damon), jego sparaliżowaną żonę i szwagierkę bliźniaczkę (obie role Moore) oraz syna napadają gangsterzy z chloroformem. Żona nie przeżyje. Gardner zachowa się dziwnie podczas identyfikacji na policji, ciotka zaś, a potem także ojciec, zbyt ostro traktują niepokoje siostrzeńca/syna....
Cieszmy się chwilą warsztaty W Warszawie wszyscy mogą stać się artystyczną rodziną – wystarczy przyjść na cykl środowych warsztatów do Nowego Świata Muzyki. Tam co tydzień spotykają się dzieci, ich rodzice i dziadkowie i pod pretekstem wspólnego tworzenia, śpiewania czy tańczenia uczą się, jak radośnie spędzać ze sobą czas. Bo okazuje się, że dziś właśnie tego powinniśmy się przede wszystkim uczyć – wcale nie języków czy gotowania, ale właśnie bycia blisko z własną rodziną.     Być jak Maria Skłodowska-Curie książka zadaniowa Jak zachęcić dzieci do nauki, chemii i eksperymentowania? Proponuję podarować im książkę Justyny Styszyńskiej z serii „Idol” o Marii Skłodowskiej-Curie. Pozycję o tyle niezwykłą, że każdy, kto weźmie ją do ręki, od razu będzie chciał coś w niej...
Magdalena Piejko
Tegorocznymi laureatami nagrody „Żeby Polska była Polską” Towarzystwa Patriotycznego założonego przez Państwa Pietrzaków zostali minister Antoni Macierewicz, związany z „GP” pisarz i poeta Bohdan Urbankowski, a także twórcy animacji „Niezwyciężeni” z IPN. – Dostaliśmy wielką szansę, by odzyskać niepodległą Polskę. To cud, który na naszych oczach się zdarzył. W ciągu ostatnich 70 lat przeważająca część społeczeństwa przestała już w to wierzyć, ponieważ cały mechanizm działania naszych przeciwników był nastawiony na to, by zniszczyć ducha Polaków – powiedział minister Antoni Macierewicz po odebraniu statuetki Złotego Husarza. – To samo wielkie wyzwanie, przed którym stanęło nasze pokolenie, jest tak samo dramatycznie trudne. Współcześnie mamy ludzi, którzy mówią, że „polskość to...
Magdalena Piejko
Instytucje państwa prześcigają się w organizowaniu różnych przedsięwzięć związanych ze świętowaniem 100. rocznicy odzyskania niepodległości. Czy wystarczą one, by przełamać dominującą w kulturze ostatnich lat „pedagogikę wstydu”? „Musimy uświadomić sobie siłę kultury polskiej, ponieważ bez niej odzyskanie niepodległości nie byłoby możliwe. Ale nade wszystko powinniśmy rozpoznać źródło tej siły” – mówi Jerzy Janowski, prezes Polskiego Związku Artystów Plastyków. Stan polskiej kultury po dwóch latach rządów PiS wielu kibicujących tej formacji artystów ocenia krytycznie. – Nic się w Polsce nie zmieni, dopóki nie zaczniemy działać zdecydowanie i, parafrazując słynne powiedzenie Jacka Kuronia, zamiast „palić komitety”, zaczniemy zakładać własne – podkreśla w rozmowie z „Gazetą Polską”...
Zagubiona legenda Tomasz Budzyński, Michał Jacaszek LEGENDA Narodowe Centrum Kultury „Legenda” zespołu Armia to jedna z ważniejszych płyt w historii polskiego rocka. Nagrana w znakomitym składzie – m.in. Budzyński, Brylewski, Malejonek – otworzyła polski punkrock na szerszą publiczność, a także na chrześcijaństwo. Z dawnego składu Armii w zespole pozostał dzisiaj jedynie Tomasz Budzyński. Wraz z muzykiem elektroakustycznym Michałem Jacaszkiem postanowił nagrać album na nowo. Drapieżne gitary zastąpiono elektroniką, a dawna moc przeszła w niepokój. Możliwe, że nową, mroczną legendę skrojono na nowe, niepewne czasy. Cień Zeppelinów Robert Plant CARRY FIRE Warner Music Poland „Carry Fire” to jedenasty solowy album Roberta Planta, wokalisty nieodżałowanej formacji Led...
Marcin Wolski
Popularność książek Dana Browna jest odwrotnie proporcjonalna do ich wartości. Dla mnie są to bryki historyczne, pełne koncepcji z drugiej ręki, zręcznie zmieszane z przewodnikami turystycznymi. W dodatku podlane sosem swoistej antychrześcijańskiej filozofii przy zachowaniu pozorów obiektywizmu. Tak było w przypadku „Kodu Leonarda da Vinci”, eksploatującego wątek rzekomych potomków Chrystusa i Marii Magdaleny, tak jest w najnowszym „Początku”. Tyle że o ile „Kod” miał demistyfikować Jezusa, o tyle „Początek” uderza w samego Boga, a właściwie we wszystkie religie, które zamierza zdemaskować genialny miliarder Kirsch (ot, taki Soros z mózgiem Einsteina). Jak zwykle u Browna znajdziemy liczne zbrodnie, pościgi, ucieczki oraz papierowe charaktery z profesorem Langdonem na czele. Tym razem...
Maciej Parowski
Jacob, dobrze sytuowany 40-latek, powoduje po pijanemu wypadek i ląduje w pace. Tam szybko staje wobec wyboru: być gnojonym bądź przystać do Bestii. Chodzi o organizację, która go ochroni, ale też zmusi do zbrodni. Także poza kratami, bowiem „Skazany” nie próbuje nas sytuacją więźnia wzruszyć, lecz przede wszystkim przerazić. Bestia troszczy się o swoich także na zewnątrz, robi tam przekręty z bronią, narkotykami, przemocą. Służą jej klawisze, mundurowi, zgłaszają akces wolontariusze. Jak Howie, gówniarz pracujący w koszarach, w których wyczaił ciężarówkę z automatycznymi karabinami. Na wolności Jacob bombardowany jest wsparciem, kontrolowany, szykowany do akcji. Nachodzi go też policja, inwigilująca organizację przy pomocy grających na dwie strony kapusiów. Rusza fascynująca i...
O prawdziwych feministkach literatura „Damy dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy” to opowieść o naszych rodzimych, kobiecych buntowniczkach. Anna Dziewit-Miller przedstawia w książce postacie odważnych Polek żyjących na przekór konwenansom swoich czasów. Poznamy tu m.in. pierwszą kobietę chirurga, która operowała górników w Wieliczce w czasach, gdy kobiety nie śniły nawet, by być lekarzem. A przez historię dzielnych kobiet poprowadzi nas Heńka – uczestniczka powstania styczniowego. Warto poczytać książkę z córkami i synami – niech wiedzą, że z Polkami nie ma żartów! Podróż fiatem historia W ramach odskoczni od tych zimnych, szarych, listopadowych dni proponuję sentymentalną podróż w przeszłość Polskim Fiatem 125 p. W Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie od niedawna można...
Magdalena Piejko
Milionowe nakłady książek opisujących doświadczenia śmierci klinicznych, bestsellerowe podręczniki uczące, jak umierać. Co o współczesności mówi nam swoista moda na literaturę dotyczącą tego tematu? „Czy on miał Jezusa w sercu?” – takie pytanie zadał kiedyś niespodziewanie czteroletni Colton Burpo, bohater bestsellerowej książki (pierwsze miejsce m.in. na liście bestsellerów literatury faktu „The New York Timesa”), a potem filmu „Niebo istnieje naprawdę”, gdy ze swoim ojcem, pastorem, uczestniczył w pogrzebie. Powtarzał je bardzo często z wielką gorliwością, co bardzo zdziwiło rodziców. Odwiedzając z tatą hospicja, do niczego nieprzymuszany, przekonywał jednego z umierających pacjentów, że pierwszą osobą, którą ujrzy po śmierci, będzie Jezus Chrystus. Wkrótce okazało się, że chłopiec...
To już oficjalne – Magdalena Sroka została odwołana ze stanowiska szefowej Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, a resort kultury ogłosił konkurs na nowego dyrektora. Jego nazwisko poznamy w ciągu miesiąca. – Ogłosiliśmy konkurs na nowego dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, a jednocześnie resort kultury otworzył nabór na członków komisji, która będzie oceniać kandydatów na to stanowisko – mówił kilka dni temu wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Paweł Lewandowski na antenie TVP Kultura. Nowego szefa PISF poznamy za niecały miesiąc. Minister zdradził także nieznane dotąd plany resortu, dotyczące audytu w PISF. Zaznaczył, że mając na względzie sprawną pracę instytucji, ministerstwo nie ingerowało zbyt często w jej funkcjonowanie i nie obciążało PISF dogłębnymi...
Marcin Wolski
Niełatwo znaleźć wspólny mianownik dla 10 bohaterek, których sylwetki przedstawiła Joanna Puchalska, niepotrzebnie zresztą beletryzując ich biografie w książce „Bo to złe kobiety”. W swoich czasach bywały tematem plotek i sensacji, ale ich działania trudno uznawać w jednakowym stopniu za grzeszne i szkodliwe. Sądzę, że w swoim wyborze autorka kierowała się atrakcyjnością tematów. Cóż bowiem łączy historie instrumentalnie wykorzystanej mieszczki Giżanki, podstawionej przez Mniszhów królowi Zygmuntowi Augustowi jako duch Barbary Radziwiłłówny, z awanturnicą Agnieszką Machówną, dziewczyną z gminu, która omotała głowy licznych herbowych, by ostatecznie skończyć pod katowskim toporem? Czy z cwaną mężobójczynią Barbarą Bnińską, której zbrodnie nie zostały ukarane? Trudno też porównywać z...
Maciej Parowski
Polskie kino religijne ruszyło praktycznie dopiero po 1989 r., nadal raczkuje, a zajmuje się raczej osobami i odkłamywaniem historii niż fenomenem wiary. Była w naszym kinie św. Faustyna i brat Albert; najwięcej ekranowych wejść miał JP II – rzymski namiestnik, a zarazem wcielenie polskiego losu. Film o uwięzieniu Prymasa Tysiąclecia pokazywał sytuację Kościoła w czasach stalinizmu, a zapis posługi i męczeństwa ks. Popiełuszki – sytuację wierzących w schyłkowym PRL. Do filmu o ojcu Maksymilianie Kolbe na początku lat 70. przymierzał się Wajda. Zanussi nakręcił w 1991 r. „Życie za życie”, koncentrujący się na niesłychanym w kacetach i gułagach czynie franciszkanina. Michał Kondrat w najnowszym fabularyzowanym dokumencie „Dwie korony” próbuje ukazać także dzieciństwo i młodość Kolbego,...
Zaprojektuj swój dom architektura W Warszawie w Służewskim Domu Kultury do 9 grudnia trwają wyjątkowe rodzinne warsztaty architektoniczne dla dzieci (6–10 lat) i ich rodziców, które mają wzbudzić zainteresowanie otaczającym nas krajobrazem architektonicznym. Podczas spotkań dzieci nie tylko poznają budowle czy style architektoniczne z poprzednich epok, ale przede wszystkim będą tworzyć własne makiety, budowle, projekty, miasta. Przedwojenna zabawa teatr Oto nietuzinkowa propozycja dla wielbicieli domowego teatru cieni. „Chińskie cienie. Wesoła gra dla wszystkich” jest wznowionym wydaniem niewielkiej, przedwojennej polskiej książeczki z 1935 r., kryjącej w sobie ponad 20 figur, które można stworzyć za pomocą własnych dłoni, ściany, lampki nocnej i… nieograniczonej wyobraźni. Doskonała...
Przed wiekami bardzo ceniona, dziś kulinarnie trochę zapomniana. Warto jednak zaprosić ją do stołu, a właściwie na stół… Dynia to przedstawicielka licznej rodziny dyniowatych, do której należą również arbuzy, melony, kabaczki, cukinie, ogórki i tykwy. Owocem dyni jest jagoda, występująca w różnych kształtach: kulistym, owalnym spłaszczonym i wydłużonym, charakteryzująca się soczystym miąższem, zawartością dużej ilości nasion oraz twardą łupiną. Chociaż rodzajów dyni jest mnóstwo, to najczęściej uprawia się: zwyczajną, olbrzymią, piżmową, figolistną, hokkaido i ayote. W Polsce największą popularnością wśród hodowców cieszą się dwa pierwsze gatunki o żółto-pomarańczowym miąższu. W kuchni dynia nadaje się do smażenia, pieczenia, gotowania i marynowania. Z miąższu warzywa przygotowuje...
Magdalena Piejko
Pierwszy polski laureat Oscara Zbigniew Rybczyński wygrał ostatecznie w sądzie z byłym ministrem kultury Bogdanem Zdrojewskim. Sprawa malwersacji przy Centrum Technologii Audiowizualnych, które miało szanse stać się polskim „Hollywood postprodukcji”, wciąż pozostaje niewyjaśniona. Były minister kultury Bogdan Zdrojewski musi ostatecznie publicznie przeprosić światowej klasy filmowca i reżysera Zbigniewa Rybczyńskiego. Chodzi o proces, który toczy się od 2013 r. Artysta wytoczył go ministrowi Bogdanowi Zdrojewskiemu za wypowiedź opublikowaną w „Gazecie Wrocławskiej”. Minister stwierdził, że laureat Oscara, będąc odpowiedzialnym za tworzenie we Wrocławiu ultranowoczesnego studia filmowego, domagał się, aby Zdrojewski zatrudnił jego żonę na stanowisku dyrektorskim. Zdrojewski podtrzymał...
Rok 1880. Felix Hr. Sobański planuje budowę kościoła w mazowieckim Guzowie. Jego inicjatywa spotyka się jednak ze zdecydowaną negatywną reakcją cara i zamiast świątyni powstaje przypałacowa kaplica. Prawie 140 lat później plan Felixa podejmuje jego prapraprawnuk Michał Sobański jako wotum ofiarowane Bogu w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Hotel i centrum konferencyjne, a także sale pamięci poświęcone wybitnym postaciom historycznym związanych z Guzowem – te atrakcje będzie w sobie łączyć odrestaurowany dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowego, Funduszu Ochrony Środowiska i własnym środkom rodziny Sobańskich kompleks pałacowy w Guzowie k. Żyrardowa. Michał Sobański i Izabela Ponińska, potomkowie w swoich staraniach nie...
Marcin Wolski
Kiedy poznałem wykaz papieży z proroctwa św. Malachiasza, śledziłem kolejne pontyfikaty, widząc nieuchronnie zbliżający się kres tej listy. Po naszym papieżu „de labor solis” przyszedł ten, który miał w herbie głowę Murzyna, i wreszcie nastał ostatni... Prorok określił go imieniem Piotr Rzymianin, który miał paść swe przetrzebione owce na gruzach Rzymu, czekając na powtórne przyjście Chrystusa. A może, jak chcą inni interpretatorzy, to Benedykt jest ostatni z podstawowej listy, a po nim nastąpi epoka idąca w stulecia wielkiego zamieszania i dopiero potem Paruzja i Piotr II… Nie sposób odrzucać taką interpretację po lekturze najnowszej książki Pawła Lisickiego „Luter”. Kreśląc sylwetkę niemieckiego reformatora, który podzielił chrześcijaństwo, wpędził Europę w krwawe wojny domowe, a po...
Maciej Parowski
„Blade Runner” Scotta według Philipa K. Dicka „Czy androidy śnią o elektrycznych owcach” powstał w 1982 r. Akurat odszedł autor powieści i powstała „Fantastyka”. Film, zrazu nieprzyjęty jako arcydzieło, u nas w kinach zjawił się dopiero w 1991 r., ale wcześniej klubowicze SF obejrzeli go na wideo. Gadało się potem i pisało o empatii człowieka i robota, o Dicku odkrywanym przez kino; a w miesięczniku debiutowali Baraniecki, Ziemkiewicz, Kochański, Sapkowski . W 1990 r. wystrzelił Dukaj. Z „Blade Runnerem 2049” wracamy do tamtych czasów i legendy. Villeneuve, twórca arcydzieła SF „Nowy początek”, wybrany i prowadzony przez Scotta, pociągnął historię Dekarda/Forda. Chodzi o zabójcę zrewoltowanych androidów, który w Los Angeles przyszłości zakochuje się w Rachel, jednej ze swoich ofiar....
Jak zostać artystą? sztuka „Sobótka literacko-plastyczna” to olsztyńskie cykliczne spotkania dla dzieci wczesnoszkolnych, podczas których mali czytelnicy przenoszą się w świat legend i baśni warmińskich. Na zajęciach nie tylko poznają historię, geografię i folklor swojego regionu, lecz także mają szansę na ich samodzielną interpretację za pomocą różnych technik plastycznych. Dzieci uczą się aktywnie uczestniczyć w kulturze, a z biernych słuchaczy stają się krytykami sztuki i artystami. Najbliższe spotkanie w sobotę, 28 października. Kościuszkę da się lubić Komiks Jeśli Państwa dzieciom Tadeusz Kościuszko kojarzy się jedynie z nazwą jednej z głównych ulic miasta, to koniecznie pokażcie im komiks Szczepana Atroszki „Pół-Jankes, czyli Tadeusz Kościuszko w Ameryce”. Lekkim, prostym...
Jacek Lilpop
Tegoroczny Warszawski Weekend Galerii to triumf dadaizmu i Duchampa, od którego to wszystko się zaczęło, kiedy wstawiał na początku XX wieku do galerii przedmioty codziennego użytku jako dzieła sztuki, a najsłynniejszą „Fontannę”, czyli pisuar, wysyłał na wystawę do Nowego Jorku w 1917 r. Staromodne kryterium piękna, odnoszące się właśnie do sztuk pięknych, to relikt. Dzieło sztuki nie ma już funkcji estetycznej. Znana krytyk mówi, że jeśli ktoś szuka piękna, to niech idzie do lasu. W sztuce liczy się przekaz intelektualny, który bez towarzyszącego mu wyjaśnienia, tekstu krytycznego bądź oprowadzenia kuratorskiego najczęściej jest nieczytelny. Artyści jak naukowcy stają się socjologami badającymi w swoich projektach artystycznych relacje społeczne. Błyskotliwie ten stan rzeczy...
Marcin Wolski
Wśród przyjemności związanych z czytaniem literatury popularnej niemałą rolę odgrywa zaskoczenie. „Chemik” Stefanii Meyer zaskakuje podwójnie. Po pierwsze, autorka specjalizująca się dotąd w młodzieżowych opowieściach o wampirach (zekranizowana saga „Zmierzch”) śmiało wkracza do gatunku politycznej sensacji z rozmachem, jakiego nie powstydziliby się Tom Clancy i Robert Ludlum. Po drugie, poruszając się w mrocznym świecie tajnych służb USA, wchodzi na zaniedbaną dotąd ścieżkę, jaką jest państwowe skrytobójstwo za pomocą środków farmakologicznych. Wprawdzie była to domena głównie służb sowieckich, ale w krytykowaniu własnego państwa pani Meyer podąża utartymi szlakami swoich wielkich poprzedników i niczego nie zdradzę, jeśli ujawnię, że na końcu okaże się, iż zabójcza seria była...
Maciej Parowski
Olśniewający technicznie „Twój Vincent” jest dziełem w równej mierze artystycznym, co popularyzatorskim. Ponad stu malarzy przez ponad dekadę zamieniało obrazy Van Gogha i sceny aktorskie w tysiące klatek, które złożyły się na półtoragodzinny film. „Prawdziwe” są pierwsze kadry, za ruch odpowiadają mniej doskonałe, no i wtórne „kopie”. Tak działa magia kina. Niby we śnie lądujemy tu w świecie/światach wielkiego malarza, rozplatamy zawiłości jego życiorysu i dotykamy tajemnicy tragicznego końca, ale nie poznajemy wszystkich odpowiedzi. Zbudowano tę opowieść, startując od liczącego ponad 2 tys. prac dorobku Van Gogha, ale i od korespondencji z ofiarnie wspierającym go bratem Theo, wielokrotnie u nas wznawianej. Na ekranie charakterystyczne pejzaże, cyprysy, gaje oliwne, antagoniści,...
Zatańcz ze mną, mamo, tato! Warsztaty Nieustannie zachwycają mnie propozycje kulturalne dla najmłodszych, realizowane przez stare, dobre MDK-i. Są bezpłatne, przeznaczone dla dzieci w różnym wieku, a co najważniejsze – nastawione na rozwijanie nieskończonych pokładów dziecięcych talentów. Jednymi z takich zajęć są warsztaty taneczne Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy dla dzieci od 5. roku życia i ich rodziców, dziadków, wujków czy cioć. Wspólnie naładują się energią przy gorących rytmach flamenco. Domowy koncert na drewnianą łyżkę i garnki gra planszowa „Zagrajmy, mamo” to seria gier dla najmłodszych, które szatą graficzną nawiązują do kultowych książeczek „Poczytaj mi, mamo”. Jedna z nich, „Krówka w kuchni”, jest świetną grą już dla pięciolatków, które umieją co nieco...
Ponad milion widzów w ciągu sześciu dni od premiery obejrzało najnowszy film Patryka Vegi pt. „Botoks”. Tak mocnego antyaborcyjnego obrazu w polskiej kinematografii jeszcze nie było. Po tendencyjnych „Służbach specjalnych”, tandetnie rozrywkowych filmach typu „Ciacho” czy „Last minute” Patryk Vega przygotował widzom i tuzom polskiego show-biznesu niemałą niespodziankę. W filmie reklamowanym jako obraz wymierzony głównie w koncerny farmaceutyczne umieścił boleśnie prawdziwy obraz polskiego piekiełka aborcyjnego. W ultrarealistycznym świetle reżyser zarejestrował obskurne pokoiki, w których umierają przedwcześnie urodzone dzieci, bezduszne przestrzenie gabinetów, w których podejmuje się decyzje o zabiegach i uzasadnia się je tak, żeby instytucje nie miały problemów, i w końcu bunt...
Grzegorz Broński
To książka o meandrach trwającej na całym świecie wojny w internecie. Przedstawiony obraz zapewne zszokuje niejednego, ale wszystkie relacje oparte są na faktach. Dawniej strach wzbudzał „mityczny” przycisk w atomowej walizce, będący synonimem groźby masowej zagłady. Dzisiaj jego odpowiednikiem jest „enter” na komputerowej klawiaturze. Z tą różnicą, że pierwszy nigdy nie został użyty, a drugi jest wykorzystywany notorycznie. Przez terrorystów, aferzystów, a nawet... służby specjalne! Kto ogląda serwisy informacyjne – bez różnicy, w jakiej stacji: BBC, CNN, Al Dżazira, TVP Info – może zadać sobie pytanie: „czy grozi nam wojna?”. Niewielu obserwatorów zdaje sobie sprawę, że ona... właśnie trwa! Pomimo że w Europie nie słychać wystrzałów karabinów. Eksperci od bezpieczeństwa nie mają...
Marcin Wolski
Bywają książki słabe, dobre, świetne, ale przede wszystkim potrzebne i niezbędne. Do tych ostatnich dwóch kategorii wypada zaliczyć „Resortowe togi” Macieja Marosza. W momencie, kiedy gruntowna przebudowa wymiaru sprawiedliwości staje się potrzebą chwili, znany autor naszej gazety ukazuje historię i geografię „nadzwyczajnej kasty”. Praktyki III RP dowiodły, jak złudne były marzenia o samooczyszczeniu czy nieuchronnej zmianie pokoleniowej. Od 1944 r. sprawiedliwością między Odrą a Bugiem zajmują się ci sami ludzie, poczęci w nieprawym łożu kolaboracji i bezprawia, ich potomkowie, wychowankowie. Historia, która nie uwzględnia powiązań nieformalnych w procesie kształtowania elit, nie jest w stanie opisać istoty rzeczy. I nie chodzi tu wcale o odpowiedzialność dzieci za grzechy ojców –...
Maciej Parowski
„Łagodna” Łoźnicy walczyła o Złota Palmę w tegorocznym Cannes i będzie ozdobą Festiwalu Warszawskiego. Film mało łączy z Dostojewskim, nie pokazuje starej Rosji, umiejącej za sprawą literackich gigantów zająć świat swoimi dylematami. Tu oglądamy spustoszony duchowo i cywilizacyjnie postsowiecki pejzaż, budzący przerażenie i współczucie. Do bezimiennej kobiety na zapuszczonych przedmieściach wraca żywnościowa paczka wysłana do więzienia. Męża zamknięto za niewinność, to żaden trop, tak mawiają i w demokracjach. Ale co z nim, czemu paczka nieodebrana – nie wiadomo. System i wpojone przezeń odruchy sprawiają, że każdy szczebel władzy odmawia interesantowi wyjaśnień. Kobieta odbije się od urzędników wielu szczebli, doświadczając bezduszności i wzgardy. U wrót więzienia, do którego w...
Przed snem literatura Jak zainspirować dzieci do wielkich marzeń? Dziewczynkom polecam „Opowieści na dobranoc dla młodych buntowniczek”, czyli krótkie opowieści o kobietach, które na przekór czasom i miejscom, w których żyły, osiągnęły sukces. Jest w czym wybierać, bo lektura zawiera aż 100 portretów niezwykłych kobiet. Niejedną buntowniczkę pewnie zachwyci historia sztangistki z Emiratów Arabskich, drugą – życie królowej Seon Duk z historycznego królestwa Silli, a kolejną – odwaga Ireny Sendlerowej. Brzdąc w muzeum sztuka Niezwykłe zajęcia muzealne dla zupełnych maluszków i ich rodziców przygotowało Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu. Są to specjalnie spotkania dla dzieci do drugiego roku życia, podczas których brzdące będą mogły przeraczkować przez muzeum i obślinić dostępne...
Marcin Wolski
Szumnie reklamowany serial „Belle epoque” nie przyniósł oczekiwanego sukcesu oglądalnościowego. Może dlatego, że w niedostatecznym stopniu zaufano pierwowzorowi – powieści „Najdłuższa noc”, stworzonej przez aktora Marka Bukowskiego, gwiazdę najnowszego satyrycznego serialu „Pod wspólnym niebem”, i Macieja Dancewicza, historyka z IPN-u. Pochłonąłem ją w kilka godzin, wchodząc w znakomicie nakreśloną atmosferę Krakowa początku XX w., biednego, prowincjonalnego miasta CK Austro-Węgier z ogromnymi aspiracjami. Miasta, w którym zaczyna grasować seryjny morderca młodych kobiet. W autorskim tandemie Dancewicz, jak mniemam, znakomicie czuje historyczny detal, a Bukowski aktorskie spięcia, tym bardziej atrakcyjne, że co rusz łamane są konwencjonalne reguły. Ukochana dziewoja okazuje się cwaną...
Maciej Parowski
Dziwna więź królowej Wiktorii i przybysza z Indii, Abdula Karima, to materiał na egzotyczne kino erotyczne bądź pojednawczy obraz o spotkaniu Europy z islamem. Azjatycki poddany zjawia się w Londynie, by złożyć królowej prestiżowy podarek, monetę z jej wizerunkiem. Hindus, ale muzułmanin, młodszy od królowej o dobrych parę dekad, wpada w oko starej monarchini, staje się jej służącym, powiernikiem, zamieszkuje na dworze, ściąga rodzinę. Oto drugi w życiu Wiktorii mężczyzna, po Johnie Brownie, który obudzi królową ze spleenu wieloletniego wdowieństwa, ale też zaburzy stosunki na dworze. Zgodnie z literą ojkofobii, że należy idealizować obcych, a batożyć swojaków, syn królowej, Edward, to wyjątkowa kanalia, a dworacy – pajace. Królowa jest podglądana, osaczana, oskarżana o najgorsze, a...
Wielka przygoda film „Tarapaty” to najnowszy polski familijny film przygodowy. Opowiada historię 12-letniej Julki, samotnej dziewczynki na co dzień mieszkającej w szkole z internatem, której rodzice żyją w Kanadzie. Poznajemy ją w momencie, kiedy okazuje się, że także wakacje musi spędzić samotnie u niezbyt sympatycznej ciotki w Warszawie. Tam, nieoczekiwanie, zostaje wciągnięta w wielką przygodę, podczas której zdobywa przyjaciela i odkrywa tajemnice Warszawy. Ten film może stać się ciekawą terapeutyczną bajką, szczególnie dla młodych samotników. Dorośli rozsmakują się w klimatycznych zaułkach Warszawy. Rodzinna gra miejska literatura 4 października w Poznaniu rozpocznie się Festiwal Literatury dla Dzieci. Szczególnie polecam literacką grę miejską „Od stóp do głowy” dla rodzin z...
Elity prawnicze uchronione od rozliczenia swoich związków z komunizmem od 1989 r. zostały ustawione w roli najsilniejszej osłony – osłony prawnej – zapewniającej przetrwanie w nowej rzeczywistości wpływów przeniesionych z okresu komunizmu. Aby to się udało, system prawny III RP musiał być w całości podległy postkomunistom – na co dowodów dostarcza książka „Resortowe togi”, wydana właśnie przez Editions Spotkania. „Resortowe togi” Macieja Marosza odsłaniają prawdziwe oblicze Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa i innych instytucji polskiego systemu prawnego. Aby jego działanie gwarantowało utrzymanie dominacji przez elity postkomunistyczne, nie wystarczyło panować w sądach i prokuraturach, mieć na swoim pasku Trybunał Konstytucyjny. Trzeba było też...
Magdalena Piejko
W najbliższy piątek rusza IX Festiwal „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci”. – Przez te lata udało się Arkadiuszowi Gołębiewskiemu zbudować społeczność, która przyczyniła się po części do powstania mody na niezłomność – podkreśla współorganizator wydarzenia Paweł Nowacki. „Wolna Polska w wolnym świecie” – te słowa z pierwszego numeru czasopisma „Spotkania”, napisane przez zmarłego w katastrofie smoleńskiej Janusza Krupskiego, są mottem tegorocznego festiwalu „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci”. „Bez niepodległości narodów Związku Radzieckiego nie odzyskamy i nie utrzymamy własnej niezależności” – pisał Krupski kilkadziesiąt lat temu i jego słowa wciąż są ważne. Historie powojennej walki państw byłego bloku wschodniego wciąż czekają na odkrycie i „przeżycie” ich w kulturze. Od lat służy temu,...
Miłośnicy kolei mieli przez ostatnie miesiące wiele powodów do radości. Wszystko za sprawą organizowanego przez PKP CARGO „Lata z Parowozami” – cyklu spotkań o charakterze edukacyjnym, których celem jest przybliżenie gościom kolejowych tradycji. „Lato z parowozami” wystartowało w Dzień Dziecka w Skansenie Taboru Kolejowego w Chabówce, gdzie zgromadzona jest bogata kolekcja zabytkowych parowozów oraz sprzętu i pojazdów wykorzystywanych na kolei. To tutaj 19–20 sierpnia odbyła się już XIII edycja „Parowozjady”. W połowie września na zakończenie „Lata z parowozami” zawitał do Warszawy parowóz Ty42-107. Zabytkowa maszyna poprowadziła skład z sześcioma wagonami retro ze stolicy do Piaseczna. Kilkaset osób mogło cieszyć się klimatem podróży dawną koleją. Mijający zabytkowy skład...
Wprowadzenie nazw ulic, oświetlenia miasta czy zagospodarowanie terenu Mokotowa to tylko niektóre z działań członków rodu Lubomirskich, dzięki którym stolica przybrała swój dzisiejszy kształt. Wiadomości o Lubomirskich sięgają zamierzchłych czasów piastowskich, kiedy jeden z przedstawicieli rodu pełnił ważne funkcje na wawelskim dworze. Jednak znaczną rolę polityczną, gospodarczą i kulturalną Lubomirscy odgrywali od XVI w., osiągając apogeum swojej potęgi w wieku XVIII. Ród wydał wielkich literatów, wojskowych, mecenasów sztuki, zdolnych zarządców, którzy mogli poszczycić się znacznymi zasługami w gospodarczym rozwoju kraju. Konsekwentnie umacniali oni swoją potęgę zdobywając kolejne tereny, pełniąc ważne funkcje w polskiej armii, wspierając rodzimą sztukę, kulturę i naukę, angażując...
Marcin Wolski
Od wielu miesięcy witryny naszych księgarń zawalone są powieściami Remigiusza Mroza. Ten 30-letni autor przebojem wdarł się na rynek polskiego kryminału, a wydane niedawno „Wotum nieufności” dowodzi, że liczba, jak dotąd, nie zaszkodziła jakości. Political fiction, gatunek w Polsce dość nowy, funkcjonował głównie jako powieść z kluczem, służąc krytyce lub obśmianiu panującej rzeczywistości. Nie inaczej było z angielskim pierwowzorem „House of cards”, stworzonym przez rozczarowanego polityka, który wypadł z gry. Mróz czerpie wzór z wersji amerykańskiej (tej, w której bohatera gra Kevin Spacy), skupiającej się nie na karykaturze aktualnej polityki, lecz raczej na obnażaniu jej mechanizmów. W „Wotum nieufności” brak bezpośredniego odniesienia do konkretnych partii czy jej liderów....
Maciej Parowski
Czwórkę lokatorów współczesnej zagrzebskiej kamienicy dzieli wiele. Narodowość, preferencje seksualne, zaszłości wojny światowej i niedawnej serbsko-chorwackiej. Także status społeczny, wykształcenie, poglądy polityczne. Chorwat – szowinistyczny profesor historii, transwestyta i homoseksualista – mieszka na piętrze z niedołężnym ojcem/ustaszem. W suterenie gniecie się atletyczny serbski policjant, którego w Zagrzebiu zatrzymała miłość do chorwackiej żony. Będą czuć do siebie instynktowną niechęć, póki profesor, pobity przez chuliganów, nie wyląduje w szpitalu akurat pod opieką pielęgniarki, żony policjanta. To w sumie artystyczna ustawka, na szczęście napędzana dobrymi intencjami. Losowe przecięcie życiowych dróg daje bohaterom okazje do złośliwości i aktów agresji, ale pielęgniarka...
Filmy w stuletnim kinie festiwal Warto wybrać się na Festiwal Filmów dla Dzieci i Młodzieży „Kino Jazda” (2–6 X) w Nowym Sączu, aby w miejscu nie byle jakim, bo w ponad 100-letnim Kinie Sokół, odkrywać świat filmów dla najmłodszych. Tegorocznej edycji patronuje Pan Kleks. Do jego przygód nawiązują świetnie zapowiadające się warsztaty, w tym chemiczny, robotyczny i musicalowy. Podczas imprezy będą wyświetlane starannie dobrane filmy, z których dziecięce jury i publiczność wybiorą te najlepsze. Warsztaty teatralne w Syrenie teatr W warszawskim teatrze Syrena 30 września rozpoczyna się jesienna edycja sobotnich warsztatów teatralnych dla dzieci w różnym wieku – od 5 do 12 lat. Zależnie od wieku i grupy zaawansowania dzieci będą powoli odkrywać tajniki teatru, poznają pracę choreografów...

Pages