Fake news

Wojciech Mucha
Prezydent USA Donald Trump wściekł się na tamtejsze media głównego nurtu, które jego zdaniem nieprawdziwie przedstawiają jego dokonania w Białym Domu. W odpowiedzi na to uruchomił na Facebooku program „real news”, czyli „prawdziwe wiadomości”.   Te „prawdziwe wiadomości” emitowane są raz w tygodniu z budynku nowojorskiego wieżowca Trump Tower, który zyskał już miano „Trump TV”. Prezenterką programu jest  Kayleigh McEnany. Co ciekawe, kobieta dotychczas była dziennikarką znienawidzonej przez Trumpa (z wzajemnością) telewizji CNN. Jak czytamy w depeszy PAP, „niektórzy zwolennicy prezydenta rozszyfrowują skrót CNN – zamiast Cable News Network (Kablowa Sieć Wiadomości) jako Communist News Network (Komunistyczna Sieć Wiadomości)”. Mniej złośliwi piszą o Clinton News Network*,...
Wojciech Mucha
Dopiero co pisaliśmy, jak posłanka PO Kinga Gajewska dopuściła się dezinformacji, publikując fotografię z ogarniętej wojną Syrii jako dowód na przestępstwa na tle rasowym w Białymstoku, a już znaleźli się inni posłowie Platformy gotowi dorównać tej manipulacji. Arkadiusz Myrcha, parlamentarzysta PO i bliski (bardzo) znajomy wspomnianej Gajewskiej, opublikował 1 sierpnia na Twitterze zdjęcie przedstawiające członków Obozu Narodowo-Radykalnego. Uwiecznieni na fotografii trzymali ręce wyciągnięte z zakazanym w Polsce „salucie rzymskim”. Oburzony Myrcha napisał: „Powstańcom [Warszawskim – red.] można oddać cześć, składając kwiaty czy robiąc murale. Tym gestem oddaje się cześć ich oprawcom”. Przedstawiona fotografia i komentarz miały być dowodem na rzekome „brunatnienie Polski”. Jak jednak...
Wojciech Mucha
Posłanka PO Kinga Gajewska na swojej stronie na Facebooku opublikowała fotografię mężczyzny trzymającego na ręku zakrwawione dziecko i okrasiła takim oto komentarzem: „Gratulacje Panie Błaszczak! Dzięki Pana mowie nienawiści i cichym przyzwoleniu na agresję w stosunku do osób innego wyznania, »prawdziwi Polacy« pokazują światu naszą gościnność... Narodowcy z Białegostoku obrzucili kamieniami, butelkami, młotkiem i pokrywą od sedesu, mieszkanie czeczeńskiej rodziny. Odłamki rozbitej szyby raniły dwumiesięczne dziecko, młotek wylądował tuż obok łóżeczka”. Sprawa zbulwersowała internautów. Jak się jednak okazało, nie z powodu rzekomej winy ministra Błaszczaka i podległych mu służb. Jak szybko ustalono, fotografia, którą opublikowano, pochodzi z Syrii i była dokumentacją skutków...
Wojciech Mucha
Ministerstwo Obrony Rosji (MOR) opublikowało na specjalnej stronie internetowej „Wyzwolenie Polski. Cena Zwycięstwa” dokumenty Armii Czerwonej z lat 1944–1945 dotyczące Polski, w tym ofensywy Sowietów oraz tego, jaki stosunek mieli do nich Polacy. Strona rosyjska publikuje skany dokumentów, które mają wywołać wrażenie, że wejście Sowietów na ziemie Rzeczypospolitej było „wyzwoleniem”, a Polacy mieli być w przeważającej części entuzjastycznie usposobieni do nadchodzących. Opatrzone tytułem „Wyzwolenie Polski. Cena Zwycięstwa” dokumenty zostały odtajnione w lipcu 2017 r. i nie były wcześniej publikowane. Pochodzić mają z Archiwum Centralnego ministerstwa. MOR twierdzi, że ich publikacja jest „unikalnym projektem historycznym”. O tym, jak faktycznie przebiegało wkroczenie Sowietów na...
Wojciech Mucha
Rosjanie dwoją się i troją, by rosyjskojęzycznym Ukraińcom przedstawiać Europę i USA jako czyhające na nich „imperium zła”. Przekonał się o tym Jan Piekło, polski ambasador na Ukrainie. W propagandowym serwisie ukraina.ru, (niech nazwa nikogo nie zmyli, to kojarzona z Kremlem strona,  skierowana nie do ukraińskiego, lecz rosyjskojęzycznego czytelnika) napisano: „Polska w osobie swego Ambasadora na Ukrainie Jana Piekły zaproponowała Stanom Zjednoczonym rozpoczęcie realizacji na Donbasie scenariusza z Jugosławii. Piekło twierdzi, że Unia Europejska nie potrafi dać sobie rady z zatrzymaniem konfliktu w Donbasie, w związku z tym nie ma możliwości obejść się bez interwencji Amerykanów”. Na czytelników ukraina.ru mógł paść blady strach. Zapewne niektórzy z nich widzieli już, jak...
Wojciech Mucha
Dominik Tarczyński jest jednym z parlamentarzystów, którzy najgłośniej domagają się walki z fałszywymi informacjami. Ostatnio to on stał się celem dezinformacji. Znany z łamów „Gazety Polskiej” i ciętego języka poseł PiS udzielił wywiadu brytyjskiej stacji BBC. Tam nie dał się zbić z pantałyku i jak stwierdzili internauci: „zaorał” reporterkę, mówiąc m.in. o polskiej polityce wobec kryzysu związanego z falą uchodźców. Rozmowa odbiła się szerokim echem i na pewno nie była w smak przeciwnikom stanowiska polskiego rządu. Prawdopodobnie to sprawiło, że w sieci pojawiły się wpisy, w których autorzy udowadniali, że Tarczyński kłamie, a żadnego wywiadu dla BBC nie było. Pisano o rzekomo „niebrytyjskim” akcencie prowadzącej i zarzucano, że całość jest mistyfikacją. Wiadomość powielano...
Wojciech Mucha
Producent stacji CNN John Bonifield na opublikowanym przez serwis śledczy „Project Veritas” filmie przyznał wprost, że Donald Trump ma rację, oskarżając o „polowanie na czarownice” swoich przeciwników, którzy dowodzą, że miał on kontakty z Rosją. Wideo zostało nagrane z ukrycia i Bonifield prawdopodobnie nie zdawał sobie sprawy, że jest filmowany. Nie zmienia to faktu, że te nagrania to sensacja i jednocześnie kompromitacja dla stacji, od dawna krytycznej wobec Trumpa. John Bonifield powiedział z rozbrajającą szczerością, że jego zdaniem „nie ma żadnych dowodów na takie powiązania, bo gdyby one istniały, to biorąc pod uwagę ilość przecieków w tej sprawie, już by dawno były podane opinii publicznej”. Co więcej, sugeruje on nawet, że całość federalnego dochodzenia przeciwko Trumpowi i...
Wojciech Mucha
W nasze ręce trafił ciekawy raport „Computional propaganda worldwide” („Zautomatyzowana propaganda na świecie”), sygnowany przez Uniwersytet w Oxfordzie. W raporcie znajdujemy opis wielopoziomowej propagandy, która rozprzestrzenia się w mediach społecznościowych. Naukowcy twierdzą, że są one platformami, poprzez które szczególnie młodzi ludzie kształtują swoją polityczną tożsamość, co sprawia, że „urabianie świadomości” poprzez te portale jest szalenie efektywne. Raport dowodzi się, że w zależności od poziomu demokracji media społecznościowe są także elementem, za pomocą którego można sprawować kontrolę społeczną, co sprawdza się szczególnie w chwili kryzysów politycznych. Jednak to także sprawia, że możliwość manipulowania opinią publiczną jest łakomym kąskiem dla władzy. Jak...
Wojciech Mucha
„The New York Times” opisał mechanizm przedostawania się fałszywej informacji z ciemnych zakątków rosyjskiego Internetu aż do Fox News – jednej z głównych amerykańskich stacji informacyjnych. Jak w każdej dezinformacji i tu było ziarenko prawdy. Po kolei: w 2014 r. dwa rosyjskie samoloty bombowe Su-24 wykonały agresywne przeloty w pobliżu amerykańskiego niszczyciela rakietowego USS Donald Cook, znajdującego się na wodach międzynarodowych Morza Czarnego. Pentagon określił zdarzenie jako prowokację. Chwilę po incydencie, na rosyjskiej stronie satyrycznej przedstawiono incydent jako zaczątek wojny i opisano rzekomą paniczną reakcję załogi Donalda Cooka. Przedstawiono nawet fikcyjny list rzekomego amerykańskiego marynarza do ukochanej, opisującego równie rzekomy atak Rosjan. Jednocześnie...
Wojciech Mucha
Ta sprawa jest co najmniej kontrowersyjna. Stację CNN posądza się o zorganizowanie (i zrelacjonowanie) w Londynie fałszywego protestu muzułmanów przeciwko zamachowcom z tzw. Państwa Islamskiego. Na filmie opublikowanym dzień po tragicznych zdarzeniach, kiedy to islamiści w centrum miasta zamordowali siedem osób, widać, jak Becky Anderson, reporterka stacji, ustawia przed kamerami grupę kobiet w tradycyjnych muzułmańskich strojach. Część z nich trzyma kartki z hasłami: „ISIS przegra, Miłość zwycięży”, „ISIS – wrogowie człowieczeństwa”. Po wykreowaniu scenerii na zamkniętej uprzednio przez policję ulicy (to w tej okolicy doszło do zamachu), Anderson mówi do widzów: „Jaka piękna scena. Spójrzcie na ludzi stojących za mną. Są smutni z powodu wczorajszych wydarzeń, mają jednak nadzieję na...
Wojciech Mucha
O tym, jak nieprawdziwe informacje postrzegane są przez licealistów, pisaliśmy w ubiegłym tygodniu. Jak się jednak okazuje, nie lepiej jest wśród… polskich dziennikarzy. Badanie polskich dziennikarzy zostało zrealizowane w kwietniu br. przez Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia. Ankieta obejmowała dziennikarzy z różnych typów mediów, zarówno lokalnych, jak i ogólnokrajowych, drukowanych i elektronicznych. Wyniki są cokolwiek zastanawiające. I tak: 1. Niemal 50 proc. ankietowanych deklaruje, że w ostatnim miesiącu uwierzyli w fałszywą informację. 2. Ponad 4 na 10 dziennikarzy spotyka się z fejkami od kilku razy w tygodniu do nawet kilku razy w ciągu dnia. 3. Dane polscy dziennikarze sprawdzają w Internecie oraz wśród ekspertów. 4. 9 na 10 badanych wyraża opinię, że skala...
Wojciech Mucha
Rosja przygotowuje się do totalnej wojny informacyjnej ze światem, zaplanowanej na wiele lat. Fundacja Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji opublikowała ważny raport, dotyczący podpisanego na początku maja przez Władimira Putina dekretu „O strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Federacji Rosyjskiej na lata 2017–2030”. Jak dowodzi CAPiD, głównym celem strategii wymienionym w dokumencie jest „stworzenie warunków dla kształtowania w Federacji Rosyjskiej społeczeństwa wiedzy”. Można jednak wnioskować, iż Rosja przygotowuje się do totalnej wojny informacyjnej ze światem, zaplanowanej na wiele lat, a aspekt defensywny tej wojny będzie stanowił jej kluczową rolę. Wśród priorytetów nowej strategii wymieniono: zapewnienie obywatelom prawa dostępu do informacji;...
Wojciech Mucha
Dziś w rubryce obalamy pięć największych rosyjskich mitów o NATO. Mit 1: NATO przygotowuje atak na Rosję. NATO jest sojuszem obronnym, którego ćwiczenia i rozmieszczenie wojskowe nie są skierowane przeciwko Rosji lub innemu krajowi. W bezpośredniej reakcji na rosyjskie wykorzystanie sił zbrojnych wobec swoich sąsiadów, NATO wysłało międzynarodowe grupy bojowe do państw bałtyckich i Polski. Nie można ich porównać do trzech dywizji, które Rosja utworzyła w Zachodnim i Południowym Rejonie Wojskowym. Mit 2: rozszerzenie NATO zagraża Rosji. Każdy kraj, który przystąpi do NATO, podpisuje zobowiązanie, że „Sojusz nie dąży do konfrontacji i nie stwarza zagrożenia dla Rosji”. Każdy suwerenny naród ma prawo wybrać własne zabezpieczenia. Jest to podstawowa zasada bezpieczeństwa europejskiego...
Wojciech Mucha
Okazuje się, że nieprawdziwe informacje to nie tylko kwestie polityczne i społeczne, do czego zdążyliśmy się przyzwyczaić i na co zwracamy baczniejszą uwagę. Jak podaje serwis agropolska.pl, coraz trudniej walczy się z fake newsami dotyczącymi żywności. Eksperci zwracają uwagę, że taka dezinformacja dotknęła niedawno popularny krem do smarowania pieczywa – Nutellę. W sieci huczało o rzekomej szkodliwości przysmaku ze względu na zawartość w nim oleju palmowego. Sprawa okazała się dęta, jednak mogła uderzyć w producenta. Coraz częściej słyszymy także, że szkodliwe ma być mleko, choć od tysięcy lat jest powszechnym składnikiem naszej diety, lub mięso, które jako żywo również jemy od zawsze. W drugą stronę – coraz częściej czytamy o „niesamowitych właściwościach” zwyczajnych przypraw czy...
Wojciech Mucha
Jeśli nie podoba ci się agresywna polityka Kremla, prawdopodobnie jesteś rusofobem. Taką pałką już niemal oficjalnie posługują się rosyjscy propagandyści. Fundacja „Bezpieczna Cyberprzestrzeń” w ramach prowadzanego przez siebie projektu Info Ops wzięła „na warsztat” pojęcia „rusofobia” i „rusofob”. Z przeprowadzonej analizy wynika, że „zjawisko rusofobii w ciągu ostatnich czterech lat trwale wpisało się do publicystyki propagandowej rosyjskich ośrodków medialnych”. Posługiwanie się rusofobią w ujęciu propagandowym „pomaga indoktrynatorom w realizacji geopolityki informacyjnej – zjawiska budowania obrazu świata skupionego na rywalizacji zachodu ze wschodem, pod względem politycznym, kulturowym, militarnym i społecznym”. Co to oznacza w praktyce? Ano tyle, że wraz z zaostrzeniem się...
Wojciech Mucha
W Warszawie rozpoczęła działalność Fundacja Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji. Jak zapewniają twórcy, jest ona „pierwszą organizacją pozarządową w Polsce ukierunkowaną na systemowe i analityczne podejście do wyzwań związanych z obszarem wojny informacyjnej i psychologicznej”. W swojej premierowej analizie fundacja skupia się na głównych celach rosyjskiej propagandy na 2017 rok. Wyszczególniono kilka obszarów, które mieszczą się w „szczególnym zainteresowaniu” Kremla. Pierwszy został poddany analizie oczywiście „odcinek polsko-ukraiński”. Jak dowodzą eksperci, „zakładać można, że do standardowych metod dezinformacji dojdą też w Polsce działania związane z przemocą fizyczną oraz atakami na obiekty administracji państwowej ze strony rzekomo ukraińskiej mniejszości w Polsce. Jednym...
Wojciech Mucha
Tydzień bez dezinformacji nieprędko się pojawi. Ostatnio jej ofiarami padły obie strony polskiej sceny politycznej. Niemiłe chwile przeżyła posłanka Platformy Obywatelskiej Kinga Gajewska. W Internecie rozpowszechniano jej fotografię z należącym rzekomo do niej cytatem, w którym przyznawała się do bycia prostytutką, usuwania ciąży i gardzenia starszymi, wierzącymi osobami. Wielu internatów celowo rozpuszczało „fajka” dalej, a część z nich zapewne uwierzyła w jego prawdziwość. Gajewska zapowiedziała skierowanie sprawy do prokuratury. Co ciekawe, paszkwil na posłankę był rozsyłany z konta twitterowego, które jednocześnie publikowało treści mogące wskazywać na „rosyjski ślad”. Nakierowane one były na odbiorcę skrajnie prawicowego, nastawionego antyamerykańsko, antyunijnie i antyimigrancko...
Wojciech Mucha
Europosłowie chcą walczyć z „fake news”, proponują usuwanie nieprawdziwych wiadomości z sieci i nakładanie kar finansowych na platformy publikujące takie treści. Na tym może się jednak nie skończyć, bo oprócz nieprawdziwych informacji na celowniku znalazł się także szeroki wachlarz treści, które Bruksela uzna za szkodliwe. Zdaniem deputowanych „sześciu na dziesięciu internautów publikuje wiadomości lub przesyła je dalej bez uprzedniego przeczytania, a większość ludzi nie rozpoznaje, czy trafiające do nich informacje są prawdziwe czy fałszywe”. – Powinniśmy przyjąć rozwiązania, które pozwolą ograniczyć rozprzestrzenianie niesprawdzonych informacji. A także edukować obywateli, przede wszystkim dzieci i młodzież, jak rozpoznawać „fake news” – mówiła podczas sesji plenarnej PE w...
Wojciech Mucha
Ofiarą medialnej nagonki i dezinformacji padł ostatnio Stanisław Pięta. Poseł PiS znany z soczystego języka w ostrych słowach skrytykował organizatorów protestu Związku Nauczycielstwa Polskiego, który odbył się przed kilkunastoma dniami. – Jeśliby to ode mnie zależało, wyrzuciłbym tę czerwoną lumpeninteligencję na pysk! – cytuje posła PiS „Super Express”. Znanemu naszym czytelnikom parlamentarzyście chodziło o organizatorów protestu. – ZNP to postkomunistyczna, progenderowa i prorosyjska organizacja – powiedział Pięta. W mediach rozpętano jednak aferę, że Pięta miał na myśli samych belfrów, gotowych przyłączyć się do protestu. W wielu tytułach słowa posła przedstawiano jako „atak na nauczycieli” i rzekomą pogardę, którą w stosunku do nich prezentuje Prawo i Sprawiedliwość. Co ciekawe,...
Wojciech Mucha
Świadek koronny z „Russia Today” Amerykańska senacka komisja ds. wywiadu bada wpływ Rosji na ostatnie wybory prezydenckie. Na celowniku śledczych znalazły się m.in. fałszywe informacje publikowane przez rosyjskie serwisy takie jak „Sputnik”, które następnie były wykorzystywane w kampanii wyborczej. Tak było choćby w przypadku rzekomego ataku terrorystycznego na bazę lotniczą w Incirlik w Turcji. Na fałszywkę złapał się nawet Paul Manafort, szef kampanii Trumpa, który powtórzył ją na antenie CNN, mówiąc o „ataku terrorystycznym na bazę NATO”. Sprawa robi się poważna, ponieważ oskarżany o kontakty z Rosjanami i z tego powodu zdymisjonowany już b. doradca Trumpa i stały komentator propagandowej stacji „Russia Today” Michael Flynn zaproponował FBI i komisjom z Kongresu, że będzie zeznawał w...

Pages