Justyna Foksowicz

Katowski topór i święta włócznia Z lewej strony obrazu znajduje się mistrz krzyżacki Ulrich von Jungingen, ubrany w białą tunikę z czarnym krzyżem na piersi. Widzimy dwóch zabójców Krzyżaka. Jeden z piechurów celuje w gardło mistrza polską relikwią – włócznią św. Maurycego. Jej kopię wręczył Bolesławowi Chrobremu cesarz Otton III w 1000 r. jako wyraz sąsiedzkiej przyjaźni. Tym właśnie orężem piechur zabija agresora. Druga postać atakująca Ulricha to nie zwykły obozowy ciura, to kat. Można go rozpoznać po rekwizytach – czerwonym kapturze i sakiewce u pasa na „grosz wybaczenia”. Upadająca chorągiew krzyżacka uosabia całą potęgę Zakonu, wyrok wykonywany za pomocą katowskiego topora i włóczni św. Maurycego jest wypełnieniem się prawa ziemskiego, ale i Boskiego. Po prawej stronie...
„A była to śmierć krzyżowa” Śmierć przez powieszenie na drzewie znana była w całym świecie antycznym, pogańskim i żydowskim („Jeśli ktoś popełni zbrodnię podlegającą karze śmierci, zostanie stracony i powiesisz go na drzewie (…)” – nakazywał Stary Testament (Pwt 21, 22)). Jeśli przyjmiemy, że w czasach antycznych posługiwano się wieloma rozmyślnymi rodzajami tortur, a zwykli obywatele brali udział w egzekucjach publicznych, obcując z okrucieństwem niemal na co dzień, możemy sobie wyobrazić, jak straszna musiała być śmierć krzyżowa, skoro współcześni czasom jej stosowania Seneka i Cyceron pisali o niej z trwogą i przerażeniem. „Samobójstwo jest lepsze niż okrutny los istoty osadzonej na krzyżu” – stwierdzał Seneka, a Marek Tuliusz Cyceron dodawał: „Sam wyraz »krzyż« powinien być...
W malarstwie największą sympatię Nowosielski czuł do sztuki bizantyjskiej. Wyznawał prawosławie, którego tradycja była w nim głęboko zakorzeniona. Łącząc tradycyjne malarstwo ikonowe (w jego pracach pełno jest charakterystycznych wydłużonych sylwetek o linearnym, płaskim modelunku, typowym dla sztuki ortodoksji) ze sztuką współczesną, nadał obydwu nurtom nową wymowę. Cerkiewka za darmo Wśród wszystkich realizacji artysty zwraca uwagę kościół Opatrzności Bożej w podwarszawskiej Wesołej. Budowla wraz z wystrojem wnętrza, a właściwie dzięki niemu, została w 2004 r. wpisana do rejestru zabytków. W ten sposób powstałe w latach 1976–1979 dzieła sztuki sakralnej stały się najmłodszymi zabytkami w Polsce. Kościół ufundował przed wojną Emanuel Bułhak, który chciał, aby...